11 عامل خطر انحطاط ماکولا؛ کدام عوامل قابل کنترل هستند؟

عصرایران- انحطاط ماکولا مرتبط با افزایش سن (AMD) یکی از مهم ترین علل کاهش بینایی در سنین بالاتر است. این بیماری بخش مرکزی شبکیه، یعنی ماکولا، را تحت تاثیر قرار می دهد؛ بخشی که برای دید واضح، خواندن، تشخیص چهره و دیدن جزئیات ضروری است.

افزایش سن مهم ترین عامل خطر AMD محسوب می شود، اما تنها عامل نیست. برخی عوامل ژنتیکی و زمینه ای قابل تغییر نیستند و برخی عوامل مرتبط با سبک زندگی را می توان تا حدی کنترل کرد.

1. افزایش سن

خطر ابتلا به AMD با افزایش سن بیشتر می شود و بیماری عمدتا در افراد بالای 50 سال دیده می شود. به همین دلیل، توجه به سلامت چشم در سنین بالاتر اهمیت بیشتری پیدا می کند.

2. سابقه خانوادگی

ژنتیک در خطر ابتلا به AMD نقش دارد. داشتن یکی از اعضای نزدیک خانواده مبتلا به این بیماری می تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد. بنابراین، اطلاع چشم پزشک از سابقه خانوادگی بیماری های شبکیه اهمیت دارد.

3. سیگار کشیدن

سیگار یکی از مهم ترین عوامل خطر قابل کنترل برای AMD است. شواهد نشان می دهند افراد سیگاری بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند و ترک سیگار می تواند به کاهش این خطر کمک کند.

4. فشار خون بالا

فشار خون بالا با آسیب عروقی و تغییرات مرتبط با شبکیه ارتباط دارد و می تواند یکی از عوامل موثر در خطر AMD باشد. کنترل فشار خون برای سلامت عمومی و سلامت چشم اهمیت دارد.

5. اضافه وزن و چاقی

برخی مطالعات ارتباط میان چاقی و افزایش خطر یا پیشرفت AMD را نشان داده اند. حفظ وزن مناسب، در کنار فعالیت بدنی منظم و تغذیه متعادل، برای سلامت چشم نیز مفید است.

6. تغذیه نامناسب

الگوی غذایی سالم می تواند بخشی از راهکار مراقبت از سلامت چشم باشد. مصرف سبزی های برگدار، میوه ها، ماهی و دیگر منابع غذایی حاوی مواد مغذی مفید، در کنار کاهش مصرف چربی های ناسالم، توصیه می شود.

7. کم تحرکی

فعالیت بدنی منظم با سلامت بهتر قلب و عروق ارتباط دارد و برخی مطالعات نیز ارتباط میان فعالیت بدنی و خطر کمتر AMD را گزارش کرده اند. با این حال، ورزش را نباید یک روش قطعی برای پیشگیری از بیماری دانست.

8. کلسترول بالا

اختلالات متابولیک و عروقی، از جمله کلسترول بالا، ممکن است با خطر AMD ارتباط داشته باشند. کنترل چربی خون بر اساس نظر پزشک بخشی از مراقبت کلی از سلامت است.

9. بیماری های قلبی و عروقی

عوامل خطر قلبی و عروقی می توانند با سلامت عروق شبکیه ارتباط داشته باشند. کنترل فشار خون، چربی خون، وزن و فعالیت بدنی می تواند به کاهش خطرات متعدد مرتبط با سلامت کمک کند.

10. عوامل ژنتیکی و نژادی

برخی تغییرات ژنتیکی با افزایش یا کاهش خطر AMD ارتباط دارند و شیوع بیماری نیز در جمعیت های مختلف متفاوت است. این عوامل قابل تغییر نیستند، اما آگاهی از آن ها می تواند در ارزیابی خطر و برنامه معاینات چشم مفید باشد.

11. کمبود برخی مواد مغذی و مکمل ها

مکمل های غذایی برای همه افراد به منظور پیشگیری از AMD ضروری نیستند. با این حال، در افرادی که به برخی انواع AMD مبتلا هستند، ترکیب خاصی از آنتی اکسیدان ها و مواد معدنی، بر اساس شواهد مطالعات AREDS و AREDS2، می تواند در کاهش سرعت پیشرفت بیماری موثر باشد.

بنابراین مصرف خودسرانه مکمل های مخصوص چشم توصیه نمی شود و نوع و مقدار آن باید بر اساس وضعیت چشم و نظر چشم پزشک تعیین شود.

علائم را جدی بگیرید

AMD ممکن است در مراحل اولیه علامت واضحی ایجاد نکند. تاری دید مرکزی، دشوار شدن خواندن، مشاهده خطوط مستقیم به شکل موج دار یا ایجاد ناحیه تاریک یا خالی در مرکز میدان دید از علائمی هستند که باید توسط چشم پزشک بررسی شوند.

معاینه منظم چشم، به ویژه با افزایش سن یا وجود سابقه خانوادگی، می تواند به تشخیص زودهنگام تغییرات شبکیه کمک کند. در صورت ایجاد تغییر ناگهانی در دید مرکزی یا موج دار شدن خطوط، مراجعه سریع به چشم پزشک اهمیت ویژه ای دارد.

برای پیشگیری از بیماری های چشمی، کنترل فشار خون و چربی خون، ترک سیگار، فعالیت بدنی منظم، تغذیه متعادل و انجام معاینات توصیه شده توسط چشم پزشک اهمیت دارد. این مطلب جایگزین تشخیص یا توصیه پزشک نیست.

بیژن مرتضوی و‌ همسرش در دربند: استاد! خوش می گذره؟

بیشتر بخوانید:

نور جوشکاری چه آسیبی به چشم‌ها وارد می‌کند؟

تماشاخانه

تعرض به باغ شاه ؛ سالار تپه قربانی بعدی میراث فرهنگی / آیا وزارت‌خانه در تهران خبر دارد؟

دختران ایرانی و شگفتی‌سازی‌های جهانی / وقتی حتی باید با ناباوری هم بجنگند

فیلم های دیگر