3.3 میلیون سال تاریخ بشر در یک شبانه روز؛ پایان این خط زمانی حیرت انگیز است

عصر ایران - اگر تمام تاریخ اختراع و پیشرفت بشر را در قالب یک شبانه روز تصور کنیم، بخش عمده این «روز» تقریبا بدون اتفاق خاصی می گذرد؛ اما در چند لحظه پایانی، سرعت تغییرات به شکلی باورنکردنی افزایش پیدا می کند. ویدیویی با عنوان Human Invention: As One Day دقیقا همین ایده را دنبال می کند و 3.3 میلیون سال از تاریخ بشر را به یک روز فشرده تبدیل می کند؛ از نخستین ابزارهای سنگی گرفته تا هوش مصنوعی و فناوری هایی که شاید در آینده شکل زندگی انسان را دگرگون کنند.

نخستین اتفاق مهم در این خط زمانی حدود 3.3 میلیون سال پیش رخ می دهد؛ زمانی که انسان یا نیای انسانی یک سنگ را به سنگ دیگری می زند و لبه ای تیز ایجاد می کند. ویدیو این لحظه را با عنوان Stone یا «سنگ» نمایش می دهد؛ ابزاری ساده، اما آغازگر مسیر طولانی فناوری بشر.

حدود 1 میلیون سال پیش، نوبت به آتش می رسد. کنترل آتش، شب های انسان را کوتاه تر می کند و امکان پخت و پز، گرمایش و زندگی در محیط های متفاوت را به وجود می آورد.

سپس حدود 300 هزار سال پیش، خود انسان مدرن وارد داستان می شود. ویدیو این بخش را با عنوان Us نشان می دهد؛ یعنی انسان خردمند، Homo sapiens، زیر همان آسمان.

حدود 45 هزار سال پیش، انسان سراغ هنر می رود. تصویر دست روی دیوار غار، در روایت ویدیو نمادی از نخستین تلاش انسان برای ثبت حضور خود است: «من اینجا بودم.»

از شکارچی به کشاورز؛ سرعت تغییر بیشتر می شود

حدود 10 هزار سال پیش، یک تغییر اساسی اتفاق می افتد: کشاورزی. انسان دیگر فقط به دنبال غذا نمی رود، بلکه شروع به تولید آن می کند. این تغییر به شکل گیری سکونتگاه های دائمی، افزایش جمعیت و در نهایت تمدن های پیچیده تر کمک می کند.

حدود 3500 پیش از میلاد، چرخ ظاهر می شود؛ اختراعی ساده که بعدها تقریبا تمام جنبه های حمل و نقل و ماشین سازی را تحت تاثیر قرار می دهد.

حدود 3300 پیش از میلاد، نوشتن شکل می گیرد. ویدیو آن را لحظه ای توصیف می کند که «حافظه از بدن خارج می شود»؛ یعنی دانش و تجربه دیگر مجبور نیستند فقط از نسلی به نسل دیگر به صورت شفاهی منتقل شوند.

در حدود 3000 پیش از میلاد، برنز به خط زمانی اضافه می شود و فلزکاری وارد مرحله تازه ای می شود.

حدود 1800 پیش از میلاد، الفبا شکل می گیرد؛ روشی ساده تر و انعطاف پذیرتر برای ثبت زبان و انتقال اطلاعات.

در حدود 600 پیش از میلاد، پول وارد داستان می شود و سپس حدود 300 پیش از میلاد، هندسه به عنوان یکی دیگر از ابزارهای مهم فهم و اندازه گیری جهان ظاهر می شود.

سال 105 میلادی در این خط زمانی به کاغذ اختصاص دارد و چند قرن بعد، حدود 628 میلادی، صفر به عنوان یک مفهوم ریاضی مهم در مسیر تکامل دانش ظاهر می شود.

حدود 850 میلادی نیز باروت وارد این داستان می شود؛ اختراعی که بعدها نه تنها جنگ، بلکه مهندسی و فناوری را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.

چند ثانیه مانده به نیمه شب؛ عصر چاپ و علم آغاز می شود

در مقیاس این «یک روز»، تا اینجا زمان بسیار زیادی گذشته است؛ اما از این نقطه به بعد، اتفاقات با سرعت بیشتری پشت سر هم ظاهر می شوند.

حدود 1450 میلادی، ماشین چاپ به یکی از مهم ترین نقاط عطف تبدیل می شود. ویدیو آن را با این ایده نشان می دهد: یک ایده می تواند به هزاران نسخه تبدیل شود. چاپ، انتشار دانش را از محدودیت نسخه های دست نویس خارج کرد و به گسترش سریع تر علم و اطلاعات کمک کرد.

در 1543 میلادی، نیکلاس کوپرنیک با مطرح کردن مدل خورشید مرکزی، جایگاه زمین را در کیهان تغییر داد. برخلاف دیدگاه رایج آن زمان که زمین را در مرکز جهان می دانست، کوپرنیک پیشنهاد کرد که خورشید در مرکز منظومه شمسی قرار دارد و زمین به دور آن حرکت می کند. این ایده یکی از مهم ترین نقاط عطف انقلاب علمی بود و نگاه انسان به جایگاه خود در جهان را برای همیشه تغییر داد.

در 1609، تلسکوپ وارد صحنه می شود و گالیله آن را به سوی آسمان می گیرد. کمی بعد، در 1687، قوانین حرکت نیوتن و توضیح ریاضی رفتار جهان ظاهر می شوند.

در 1712، ماشین بخار معرفی می شود؛ فناوری ای که در روایت ویدیو به معنای آن است که دیگر قدرت عضلات انسان و حیوان تنها محدودیت حرکت ماشین ها نیست.

پس از آن، سرعت تغییرات به شکل محسوسی بیشتر می شود:

1796: واکسیناسیون

1800: باتری

1825: راه آهن

1837: تلگراف

1859: نظریه تکامل

1876: تلفن

1879: چراغ برق

1886: خودرو

1895: رادیو

1903: پرواز؛ تنها 12 ثانیه پرواز کافی بود تا فصل تازه ای در حمل و نقل آغاز شود

1905: نسبیت و معادله مشهور E=mc²

1928: آنتی بیوتیک ها

1936: محاسبات

1942: اتم

1947: ترانزیستور

1953: دی ان ای

1957: ورود بشر به مدار زمین

1969: رسیدن انسان به ماه

در اینجا دیگر «روز» تقریبا به نیمه شب رسیده است؛ اما بزرگ ترین شتاب فناوری هنوز باقی مانده است.

از شبکه و ریزپردازنده تا گوشی هوشمند

سال 1969 در ویدیو فقط به ماه اختصاص ندارد. در همین سال، شبکه نیز به عنوان نقطه ای مهم نمایش داده می شود: چهار رایانه به یکدیگر متصل می شوند.

در 1971، ریزپردازنده ظاهر می شود و در 1977، کامپیوتر شخصی وارد خط زمانی می شود.

سال 1989 به وب اختصاص دارد؛ شبکه ای که قرار است اطلاعات را به میلیاردها انسان متصل کند.

در 2003، ژنوم انسان مطرح می شود و در 2007، گوشی هوشمند وارد این خط زمانی می شود. در 2012 نیز ویرایش ژن به عنوان یکی از نقاط عطف علمی معرفی می شود.

در همین بخش، ویدیو به یک شاخه بسیار مهم دیگر می رسد: هوش مصنوعی.

خط زمانی جداگانه هوش مصنوعی

ویدیو نشان می دهد که داستان هوش مصنوعی از مدت ها قبل آغاز شده بود و در ابتدا بسیار آرام تر پیش می رفت.

در 1950، آلن تورینگ پرسش معروفی را مطرح می کند: آیا ماشین ها می توانند فکر کنند؟

در 1956، اصطلاح و حوزه هوش مصنوعی شکل می گیرد.

در 1986، پس انتشار یا Backpropagation به شبکه های عصبی اجازه می دهد از اشتباهات خود یاد بگیرند.

در 1997، دیپ بلو (Deep Blue) در شطرنج قهرمان جهان را شکست می دهد.

در 2012، یادگیری عمیق باعث می شود ماشین ها توانایی بیشتری برای دیدن و تشخیص الگوها پیدا کنند.

در 2016، آلفاگو (AlphaGo) لی سدول را شکست می دهد و در ادامه، معماری ترنسفورمر و مفهوم «Attention» به یکی از نقاط مهم مسیر هوش مصنوعی تبدیل می شود.

در 2020، آلفافولد (AlphaFold) مسئله ای 50 ساله درباره تاخوردگی پروتئین ها را حل می کند.

در 2022، ماشین ها وارد مرحله ای می شوند که ویدیو آن را «زبان» (Language) می نامد؛ یعنی ماشین ها شروع به گفت و گو و تولید زبان طبیعی می کنند.

در نهایت، سال 2024 با عنوان جایزه های نوبل نمایش داده می شود و ویدیو آن را به دریافت جوایز نوبل فیزیک و شیمی در ارتباط با هوش مصنوعی مرتبط می کند.

از اینجا به بعد، تاریخ واقعی تمام می شود

در نقطه ای از ویدیو، ساعت به 00:00:00 می رسد و جمله ای مهم ظاهر می شود: Everything so far really happened. یعنی تمام اتفاقاتی که تا اینجا دیده ایم، بخشی از تاریخ واقعی بشر بوده اند.

اما از این لحظه به بعد، داستان وارد قلمرو دیگری می شود.

ویدیو صراحتا تاکید می کند که بخش بعدی تصور و سناریو است، نه پیش بینی قطعی.

2027 تا 2033؛ وقتی هوش مصنوعی وارد دنیای واقعی می شود

در 2027، ویدیو تصور می کند که عامل های هوش مصنوعی می توانند هفته ها به طور مستقل کار کنند.

در 2028، یک ماشین می تواند چیزی را اثبات کند که ریاضیدانان قادر به اثبات آن نبوده اند.

در 2029، نخستین دارویی که از ابتدا تا انتها توسط هوش مصنوعی طراحی شده است ساخته می شود و در همان دوره، خواندن ژنوم هر انسان از بدو تولد به یک امر عادی تبدیل می شود.

در 2030، آزمایشگاه های رباتیک قادر خواهند بود روزانه یک میلیون آزمایش انجام دهند و ایده ابررساناهای دمای اتاق نیز در همین روند مطرح می شود.

در 2031، هر کودک روی زمین یک معلم خصوصی شخصی خواهد داشت. در همین بازه، ویدیو از درمان دیابت نوع یک نیز صحبت می کند.

در 2032، واکسن های سرطان برای هر بیمار به صورت اختصاصی و تنها در چند روز ساخته می شوند و شنوایی نیز می تواند بازیابی شود.

در 2033، انرژی همجوشی به شبکه برق می رسد؛ محصولات کشاورزی برای هر نوع اقلیم به صورت اختصاصی طراحی می شوند و کاوشگرهایی می توانند هر ماه به سیارات بیرونی منظومه شمسی اعزام شوند.

2034 تا 2039؛ فناوری با سرعتی فراتر از تصور

در 2034، ربات های خانگی واقعا به کمک انسان می آیند و فناوری هایی مانند تولید آب شیرین از هوا نیز مطرح می شوند.

در 2035، مواد جدید با سرعتی بسیار بالا کشف می شوند؛ آرشیوهای بشری قابل خواندن می شوند، طراحی و شبیه سازی و ساخت یک محصول می تواند تنها یک ساعت طول بکشد، کارخانه هایی ساخته می شوند که خودشان کارخانه می سازند و باتری هایی با دوام یک ماهه در دسترس قرار می گیرند.

در 2036، فهرست پیشرفت ها حتی بلندتر می شود: مقاومت آنتی بیوتیکی شکست می خورد، واکسن ها به صورت محلی چاپ می شوند، نقشه ای از تمام پروتئین ها تهیه می شود، آموزش در ۷ هزار زبان امکان پذیر می شود، باتری هایی از سدیم و شن ساخته می شوند، رشد دوباره اعصاب ممکن می شود و نابینایی معکوس می شود.

در 2037، ویدیو از پیشرفت هایی مانند حل شیمی کوانتومی، ایجاد پایگاه روی ماه و تهیه نقشه مغز با وضوح سیناپسی صحبت می کند؛ همچنین پیش بینی می کند که پیش بینی وضعیت آب و هوا می تواند یک فصل کامل جلوتر انجام شود.

در 2038، ماده تاریک شناسایی می شود، آلودگی پلاستیکی اقیانوس ها از بین می رود، سلول به طور کامل شبیه سازی می شود، زنجیره های تأمین بدون توقف کار می کنند، کاوشگر میان ستاره ای پرتاب می شود و آب شیرین شده برای یک میلیارد نفر فراهم می شود.

در 2039، اندام های بدن به صورت سفارشی رشد می کنند، فولاد و سیمان پاک تولید می شوند، تراشه ها در یک بعدازظهر طراحی می شوند و جاده های خودترمیم شونده ساخته می شوند. در همین بخش، ویدیو از کاهش بیماری های قلبی، افزایش طول عمر، خاموش شدن آلرژی ها، معکوس شدن فلج و ترجمه زنده همه زبان ها نیز سخن می گوید.

2040 و 2041؛ یک قرن پیشرفت در یک سال

در 2040، سرعت پیشرفت به جایی می رسد که ویدیو آن را یک قرن علم در یک سال توصیف می کند.

در این بخش از تلسکوپی به اندازه یک قاره، سفر با سرعتی معادل یک دهم سرعت نور، جراحی بدون ایجاد زخم، تولید آنتی بیوتیک های جدید به صورت هفتگی، درمان تدریجی بیماری های نادر و یک انقلاب سبز دوم صحبت می شود.

در ادامه، ایده هایی مانند رشد گیاهان در مریخ، نقشه برداری کامل از بستر دریا، بررسی سریع اثبات های ریاضی، تجزیه پلاستیک ها به کمک آنزیم ها، درمان دقیق افسردگی، رسمی سازی کامل ریاضیات، توقف آتش سوزی های جنگلی در لحظه آغاز و رسیدن همجوشی به مقیاس صنعتی مطرح می شوند.

ویدیو حتی پا را فراتر می گذارد و از انتقال انرژی خورشیدی از مدار، پیش بینی زلزله، تبدیل بیابان ها به زمین حاصلخیز و استخراج مواد معدنی از سیارک ها صحبت می کند.

در 2041 نیز تصویری از آینده ای ارائه می شود که در آن مسکن در یک روز ساخته می شود، شهری روی مریخ شکل می گیرد و مدل های اقلیمی با دقتی در مقیاس یک کیلومتر کار می کنند.

وقتی یک سال به اندازه یک قرن پیشرفت می کند

در نهایت، ویدیو دیگر فقط درباره یک اختراع خاص صحبت نمی کند، بلکه سرعت کلی پیشرفت را نشان می دهد.

در 2042، یک قرن پیشرفت در هر سال اتفاق می افتد.

در 2045، همین میزان پیشرفت به هر ماه می رسد.

و در 2049، ویدیو تصویری حتی عجیب تر ارائه می دهد: یک قرن پیشرفت در هر هفته.

در اینجا دیگر مقیاس زمانی ابتدایی ویدیو تقریبا معنای خود را از دست می دهد. انسان در ابتدای این خط زمانی میلیون ها سال برای ساخت یک ابزار ساده زمان نیاز داشت، اما در انتهای سناریو، سرعت تغییرات آن قدر زیاد تصور شده که یک قرن پیشرفت می تواند در فاصله چند روز یا حتی چند هفته اتفاق بیفتد.

ویدیو در پایان دوباره به تصویر طلوع خورشید بازمی گردد و جمله ای مهم را مطرح می کند: «روز اول 3.3 میلیون سال طول کشید. اینکه با روز دوم چه می کنیم، هنوز به خود ما بستگی دارد.»

به این ترتیب، این خط زمانی فقط فهرستی از اختراعات نیست؛ بلکه تصویری از شتاب فزاینده تمدن انسانی است. از یک سنگ تراش خورده تا آتش، کشاورزی، نوشتن، چاپ، موتور بخار، برق، خودرو، کامپیوتر، اینترنت و هوش مصنوعی، فاصله میان نقاط عطف دائما کمتر شده است. حالا پرسش اصلی این نیست که بشر در میلیون ها سال گذشته چه ساخته، بلکه این است که اگر سرعت پیشرفت همین طور بیشتر شود، در «روز دوم» تاریخ بشر چه چیزی ممکن خواهد شد؟

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

هوندا GRX؛ لامبورگینی ژاپنی! (+فیلم و عکس)

بیشتر بخوانید:

6 اختراع با بیشترین اثرگذاری در 100 سال گذشته

تماشاخانه

ماجرای بلوار طالقانی و سیل عظیمیه کرج / اشکال جدی کار کجاست؟

دختران ایرانی و شگفتی‌سازی‌های جهانی / وقتی حتی باید با ناباوری هم بجنگند

فیلم های دیگر