پل طبیعت ۱۰ شهریور طلایی می شود/ نگاهی به سرطان کودکان: نشانه ها، انواع و درمان

عصر ایران- پل طبیعت با هدف افزایش آگاهی جامعه نسبت به سرطان کودک و اهمیت تشخیص زودهنگام این بیماری،۱۰ شهریور به رنگ طلایی درمی‌ آید. از این رو در مطلب امروز گروه سلامت عصر ایران نگاهی خواهیم داشت به سرطان کودکان و اطلاعاتی را در این زمینه مرور می کنیم. 

سرطان در کودکان بیماری شایعی نیست، اما تشخیص به موقع آن می تواند نقش مهمی در موفقیت درمان داشته باشد. سازمان جهانی بهداشت می گوید سالانه حدود 400000 کودک و نوجوان 0 تا 19 ساله در جهان به سرطان مبتلا می شوند و در کشورهایی که خدمات تشخیصی و درمانی مناسب در دسترس است، بیش از 80 درصد کودکان مبتلا درمان می شوند.

خلاصه آنچه که در این مطلب می خوانید:

سرطان کودکان چگونه ایجاد می شود؟

بر خلاف بسیاری از سرطان های بزرگسالان، بیشتر سرطان های دوران کودکی علت مشخصی ندارند و معمولا ارتباط مستقیمی با سبک زندگی کودک ندارند. سرطان می تواند بخش های مختلف بدن را درگیر کند و از جمله شایع ترین انواع آن می توان به لوسمی، تومورهای مغزی و برخی تومورهای جامد مانند نوروبلاستوما و تومور ویلمز اشاره کرد. در دوران نوجوانی نیز لنفوم، سرطان استخوان و سرطان تیروئید بیشتر دیده می شوند.

راهنمای موسسه ملی سرطان آمریکا نیز سرطان کودکان را در گروه های مختلف بررسی می کند و بر اهمیت تشخیص، درمان تخصصی، مراقبت های حمایتی و پیگیری پس از درمان تاکید دارد.

چه علائمی را باید جدی گرفت؟

یکی از نکات مهم در سرطان کودکان این است که علائم اولیه ممکن است بسیار شبیه بیماری های معمول دوران کودکی باشند. به همین دلیل مشاهده یک علامت به تنهایی به معنای ابتلای کودک به سرطان نیست، اما اگر یک نشانه بدون علت مشخص ایجاد شود، ادامه پیدا کند یا با علائم دیگری همراه باشد، بهتر است کودک توسط پزشک بررسی شود.

تب مداوم یا بدون علت مشخص

تب یکی از علائمی است که می تواند در برخی سرطان های کودکان دیده شود. البته تب در کودکان بسیار شایع است و در بیشتر موارد به علت عفونت های معمول ایجاد می شود. نگرانی زمانی بیشتر می شود که تب بدون علت مشخص ایجاد شود یا به شکل مداوم ادامه داشته باشد.

سردرد شدید و مداوم

سردردهای مکرر یا شدید، به ویژه اگر برای کودک غیرمعمول باشند و ادامه پیدا کنند، نیازمند ارزیابی پزشکی هستند. سردرد به تنهایی معمولا نشانه سرطان نیست، اما WHO آن را در کنار برخی علائم دیگر در فهرست نشانه های هشدار سرطان کودکان قرار داده است.

کاهش وزن بدون دلیل

اگر کودک بدون تغییر مشخص در رژیم غذایی یا فعالیت بدنی دچار کاهش وزن قابل توجه شود، بهتر است علت آن بررسی شود. کاهش وزن می تواند دلایل مختلفی داشته باشد و لزوما ارتباطی با سرطان ندارد، اما در صورت ادامه دار بودن نباید نادیده گرفته شود.

درد مداوم استخوان یا اندام ها

درد استخوان، به ویژه اگر مداوم باشد یا علت مشخصی برای آن وجود نداشته باشد، از دیگر علائمی است که می تواند نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد. البته دردهای ناشی از آسیب، فعالیت بدنی یا مشکلات شایع رشد نیز در کودکان بسیار رایج هستند. WHO درد استخوان را از جمله علائم هشدار قابل توجه در سرطان کودکان می داند.

توده یا تورم غیرعادی

پیدا شدن یک توده یا تورم غیرعادی در بدن کودک می تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ برای مثال عفونت یا بزرگ شدن غدد لنفاوی. با این حال، اگر توده بدون علت مشخص ایجاد شود، باقی بماند یا بزرگ تر شود، بهتر است پزشک آن را بررسی کند.

کبودی یا خونریزی غیرعادی

کبودی های متعدد یا خونریزی هایی که بدون دلیل مشخص ایجاد می شوند، به ویژه اگر همراه با علائم دیگری مانند رنگ پریدگی، خستگی یا تب باشند، نیازمند بررسی پزشکی هستند.

تغییرات غیرمعمول در چشم یا بینایی

برخی سرطان های دوران کودکی می توانند چشم را درگیر کنند. بنابراین تغییرات غیرمعمول در ظاهر چشم، بینایی یا واکنش چشم به نور، به ویژه اگر جدید و مداوم باشند، باید توسط پزشک بررسی شوند.

یک علامت به معنی سرطان نیست

مهم ترین نکته برای والدین این است که وجود هر یک از این علائم به تنهایی به معنای ابتلای کودک به سرطان نیست. تب، سردرد، کاهش وزن، درد استخوان، کبودی یا تورم می توانند دلایل بسیار شایع و غیرسرطانی داشته باشند.

اهمیت این علائم زمانی بیشتر می شود که بدون توضیح مشخص ایجاد شوند، ادامه پیدا کنند، شدت بگیرند یا چند علامت همزمان ظاهر شوند. در چنین شرایطی مراجعه به پزشک می تواند به تشخیص علت اصلی کمک کند.

تشخیص زودهنگام می تواند نتیجه درمان را بهتر کند

به گفته سازمان جهانی بهداشت، تشخیص سریع و دقیق سرطان در کودکان یکی از مهم ترین راه های بهبود نتیجه درمان است. تشخیص زودهنگام می تواند احتمال پاسخ به درمان را افزایش دهد، رنج کودک را کاهش دهد و در برخی موارد امکان استفاده از درمان های کم شدت تر را فراهم کند.

درمان سرطان کودکان بسته به نوع و مرحله بیماری متفاوت است و می تواند شامل شیمی درمانی، جراحی و پرتودرمانی باشد. کودکان همچنین به مراقبت های ویژه برای حفظ رشد جسمی و شناختی، تغذیه و سلامت روان نیاز دارند.

والدین لازم نیست با دیدن هر علامت نگران سرطان شوند، اما نباید نشانه های مداوم و غیرمعمول را نیز نادیده بگیرند. توجه به تغییرات بدن و وضعیت عمومی کودک و مراجعه به پزشک در صورت وجود علائم پایدار، بهترین راه برای مشخص شدن علت آن هاست.

در صورت مشاهده علائم غیرعادی یا مداوم در کودک، بهتر است برای ارزیابی دقیق با پزشک یا متخصص اطفال مشورت کنید.

انواع سرطان در کودکان و نشانه های آن ها

سرطان های دوران کودکی انواع مختلفی دارند و علائم آن ها به محل درگیری و نوع بیماری بستگی دارد. برخی از مهم ترین انواع عبارتند از:

لوسمی: شایع ترین نوع سرطان در کودکان است و مغز استخوان و سلول های خونی را درگیر می کند؛ خستگی و رنگ پریدگی، تب، عفونت های مکرر، کبودی یا خونریزی آسان و درد استخوان از نشانه های احتمالی آن هستند.

تومورهای مغزی و نخاعی: می توانند بر بخش های مختلف سیستم عصبی اثر بگذارند؛ سردردهای مداوم، به ویژه صبح ها، استفراغ بدون علت مشخص، مشکلات بینایی، اختلال تعادل، تشنج یا تغییرات رفتاری ممکن است دیده شود.

لنفوم: سرطانی است که از سلول های سیستم لنفاوی آغاز می شود؛ تورم بدون درد غدد لنفاوی، تب، تعریق شبانه، کاهش وزن و خستگی از علائم احتمالی هستند.

نوروبلاستوما: نوعی سرطان است که معمولا از سلول های عصبی نابالغ و بیشتر در کودکان خردسال ایجاد می شود؛ توده یا تورم شکم، درد استخوان، کاهش وزن و تب از نشانه های احتمالی آن هستند.

تومور ویلمز: نوعی سرطان کلیه است که بیشتر در کودکان کم سن دیده می شود؛ توده یا تورم شکم، درد شکم، تب و گاهی وجود خون در ادرار می تواند از علائم آن باشد.

رتینوبلاستوما: سرطان شبکیه چشم است که بیشتر در کودکان خردسال رخ می دهد؛ سفید شدن مردمک چشم در عکس یا نور، انحراف چشم و تغییرات بینایی از نشانه های مهم آن هستند.

سرطان استخوان: معمولا با ایجاد تومور در استخوان آغاز می شود؛ درد مداوم استخوان، تورم یا ایجاد توده و گاهی شکستگی استخوان از علائم احتمالی آن است.

رابدومیوسارکوم: سرطانی است که از بافت های نرم بدن و سلول های عضلانی ایجاد می شود؛ بسته به محل تومور ممکن است به صورت توده یا تورم، درد یا اختلال در عملکرد عضو درگیر ظاهر شود.

تومورهای کبدی: از سرطان های کمتر شایع دوران کودکی هستند و می توانند کبد را درگیر کنند؛ تورم یا توده شکمی، درد شکم، کاهش اشتها و کاهش وزن از علائم احتمالی هستند.

سرطان تیروئید: در کودکان و نوجوانان کمتر شایع است و معمولا به صورت توده در ناحیه گردن ظاهر می شود؛ تورم یا توده گردن، بزرگ شدن غدد لنفاوی و گاهی مشکل در بلع یا تنفس می تواند دیده شود.

وجود هر یک از این علائم به تنهایی به معنای ابتلا به سرطان نیست و بسیاری از آن ها می توانند در بیماری های شایع دوران کودکی نیز دیده شوند. تشخیص تنها با معاینه و بررسی های پزشکی امکان پذیر است.

درمان سرطان در کودکان چگونه انجام می شود؟

درمان سرطان کودکان به نوع سرطان، محل و مرحله بیماری و شرایط کودک بستگی دارد و معمولا توسط یک تیم تخصصی انکولوژی کودکان برنامه ریزی می شود. روش های اصلی درمان شامل شیمی درمانی، جراحی و پرتودرمانی است و در برخی سرطان ها از درمان های هدفمند، ایمنی درمانی و پیوند سلول های بنیادی نیز استفاده می شود.

شیمی درمانی با استفاده از داروهایی انجام می شود که سلول های سرطانی را از بین می برند یا رشد آن ها را متوقف می کنند. این روش در بسیاری از سرطان های کودکان، به ویژه لوسمی ها و لنفوم ها، نقش مهمی دارد.

جراحی برای برداشتن تومور در مواردی که سرطان به شکل یک توده موضعی ایجاد شده باشد استفاده می شود. بسته به نوع و محل تومور، جراحی ممکن است به تنهایی یا همراه با سایر روش های درمانی انجام شود.

پرتودرمانی با استفاده از پرتوهای پرانرژی سلول های سرطانی را هدف قرار می دهد و ممکن است برای برخی تومورهای مغزی یا دیگر سرطان های موضعی مورد استفاده قرار گیرد. در کودکان، پزشکان تا حد امکان میزان و محل تابش را با توجه به سن و شرایط کودک تنظیم می کنند.

درمان هدفمند داروهایی را به کار می گیرد که ویژگی های مشخص سلول های سرطانی را هدف قرار می دهند. این درمان برای برخی انواع خاص سرطان کاربرد دارد و برای همه کودکان مناسب نیست.

ایمنی درمانی با کمک گرفتن از سیستم ایمنی بدن برای شناسایی و مقابله با سلول های سرطانی انجام می شود و در سال های اخیر برای برخی سرطان های کودکان به یکی از گزینه های درمانی تبدیل شده است.

پیوند سلول های بنیادی خون ساز نیز در بعضی سرطان ها، به ویژه برخی انواع لوسمی، پس از درمان های شدید مورد استفاده قرار می گیرد تا سلول های سالم خون ساز جایگزین سلول های آسیب دیده شوند.

در کنار درمان اصلی، مراقبت های حمایتی نیز اهمیت زیادی دارد. کنترل درد و عوارض درمان، تامین تغذیه مناسب و حمایت روانی از کودک و خانواده بخشی از مراقبت از کودکان مبتلا به سرطان است. انتخاب روش درمان باید بر اساس نوع سرطان و شرایط هر کودک و توسط تیم پزشکی انجام شود.

اگر کودک علائم غیرعادی یا مداومی دارد، برای تشخیص علت و انتخاب درمان مناسب با پزشک متخصص اطفال مشورت کنید.

تصاویر جدید از استایل شیک نوه حشمت فردوس در سریال «ستایش 2»

بیشتر بخوانید:

بیماری های کودکان به همراه درمان

این علائم می‌تواند نشانه سرطان در کودکان باشد

«درمان چندتخصصی» بهترین شیوه درمان سرطان کودکان، در محک دنبال می شود

یک فوق تخصص خون: سرطان در صورت تشخیص زودهنگام قابل کنترل خواهد بود

تماشاخانه

چرا «۷» عدد مقدس شد؟ «خونیرث» یکی از هفت‌ها که حالا برای ایرانی‌ها حسرت است

پمپ‌بنزین‌ها یک چیزی را لو می‌دهند / بنزین هست؛ اما چرا نیست؟

فیلم های دیگر