تاریخ:
نجات یک بچه گربه از زیر آوار خانه 
درس هشتاد و نه
نقدی بر یک یادداشت «ادیسه ما و ادیسه آنان»
«ادیسه» برای خودشان، «۳۰۰» برای ما
چرا خشایارشا، پادشاه یکی از بزرگترین امپراتوریهای جهان باستان، در یکی از پرمخاطبترین تصاویر سینمایی معاصر (دومین قسمت از فیلم 300) تا این اندازه از واقعیت تاریخی خود فاصله میگیرد؟
عصر ایران؛ سعید خاتمی - در حاشیه یادداشت «ادیسه ما و ادیسه آنان» که اخیراً در عصر ایران منتشر شد، یک نکته برایم محل تأمل بود؛ آنجا که نویسنده در نهایت به این نتیجه میرسد که شاید اساساً نباید جهان را به «شرق» و «غرب» تقسیم کرد و آثار بزرگ ادبی را باید متعلق به کل بشریت دانست.
در قلمرو ادبیات، این حرف نهفقط قابلقبول، که زیباست. ادیسه میتواند برای منِ ایرانی هم معنا داشته باشد و شاهنامه نیز میتواند برای انسانی در اروپا یا آمریکا اثری جهانی باشد. ادبیات بزرگ، اگر واقعاً بزرگ باشد، از مرز جغرافیا عبور میکند.
اما جهان روایت و قدرت به این سادگی نیست.
چند روز پیش هنگام تماشای «ادیسه» دوباره به همین موضوع فکر کردم. اینکه هالیوود هنوز حاضر است برای بازسازی یکی از کهنترین روایتهای خود، صدها میلیون دلار هزینه کند و اسطورهای چند هزار ساله را با زبان تصویری امروز دوباره به جهان عرضه کند.
ناخواسته به شاهنامه فکر کردم؛ به رستم، سهراب، سیاوش، افراسیاب و انبوه روایتهایی که اگر پشتوانه صنعتی و رسانهای قدرتمندی داشتند، شاید امروز بخشی از حافظه تصویری جهان بودند.
ما داستان کم نداریم. مشکل، نداشتن قدرت روایت است.
تصویری که از خشایار شاه در فیلم ۳۰۰(ظهور یک امپراطوری) بازنمایی شده است
و اینجاست که بحث «شرق و غرب» دوباره برمیگردد.
اگر واقعاً این مرزبندی در جهان امروز بیمعنا شده، چرا فیلمی مانند «۳۰۰» هنوز میتواند نبرد ایران و یونان را به شکلی بازسازی کند که یکسو زیبا، انسانی، قهرمان و فردیتمند باشد و سوی دیگر تیره، عجیب، بیچهره و گاه هیولاوار؟
چرا خشایارشا، پادشاه یکی از بزرگترین امپراتوریهای جهان باستان، در یکی از پرمخاطبترین تصاویر سینمایی معاصر تا این اندازه از واقعیت تاریخی خود فاصله میگیرد؟
و چرا سالها بعد، یک سیاستمدار آمریکایی میتواند دقیقاً از همان تصویر فرهنگی برای رساندن یک پیام سیاسی استفاده کند؟
اینجا دیگر فقط پای ادبیات در میان نیست. پای قدرت روایت در میان است.
تمدنها شاید در قلمرو تجربه انسانی به یکدیگر نزدیک شوند، اما در میدان سیاست، رسانه و حافظه تاریخی هنوز «ما» و «آنها» ساخته میشود. هنوز قهرمان انتخاب میشود، هنوز دیگری چهرهپردازی میشود و هنوز گذشته میتواند برای سیاست امروز دوباره مصرف شود.
به همین دلیل، نمیتوان خیلی ساده گفت «شرق و غربی وجود ندارد».
شاید دقیقتر این باشد که بگوییم انسان شرقی و غربی در درد، عشق، ترس، شکست و امید تفاوت بنیادینی ندارند؛ اما شرق و غرب در سیاست روایت، در صنعت فرهنگ و در بازنمایی تاریخی همچنان واقعیت دارند.
دیدن «ادیسه» برای من بیش از آنکه حسرت یک فیلم باشد، حسرت یک توانایی بود؛ توانایی تبدیل حافظه تاریخی به تصویر جهانی.
ما رستم کم نداریم.
مشکل این است که اگر خودمان رستم را روایت نکنیم، دیگران خیلی راحتتر خشایارشا را برایمان روایت میکنند.
لینک کوتاه: کپی لینک
تلویزیون آخر هفته چه فیلمهایی پخش میکند؟ کشف یک مصرفکننده ۲۵ هزار ساله مواد روانگردان! اعتراف ۲ نهاد بینالمللی: اسرائیل در حملات به لبنان ۲۳ بار از فسفر سفید استفاده کرده است مدودف: تنها چند گام با فاجعه هستهای در جهان فاصله داریم دستگیری دو قاتل متواری پس از ۲ سال در تبریز ۲۰ کشته و ۵ نفر ناپدید در پی آتش گرفتن کشتی باری در چین پخش سریال «پایتخت ۷» با کیفیت 4K الجزایر روابط خود را با امارات قطع کرد بنز و فرش ایرانی در یک قاب/ فقط 57 دستگاه در جهان (+تصاویر) آغاز ارزیابی خسارات سیلاب مازندران ناراحتی تهیهکننده برنامه توقیفشده «شفرونی» از صداوسیما: هم مجوز تولید داریم هم انتشار فیلم جدید جوئل کوئن ؛ دنیای گوتیک اسکاتلند چگونه در چند ثانیه QR Code بسازم؟ (+لینک تولید آنلاین) تاریخ به روایت تصویر / کپسولی که یکی از پنهان ترین مناظر جهان را دید و تیتر اول رسانه ها شد سیبیاس: ایران ۹ جنگنده آمریکایی را در اردن هدف حمله قرار داد