زیردریایی «آلروسا»؛ تنها کلاس کیلو روسیه با پیشران پمپ جت (+عکس)

زیردریایی روسی «آلروسا» تنها عضو کلاس کیلو است که با بهره گیری از سامانه پمپ جت، فناوری کاهش صدا در زیردریایی های هسته ای را به دنیای شناورهای دیزل-الکتریک آورد.

عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - زیردریایی روسی آلروسا (Alrosa) یکی از خاص ترین اعضای خانواده زیردریایی های دیزل-الکتریک پروژه 877 کلاس کیلو (Kilo) به شمار می رود. این زیردریایی که در سال 1990 وارد خدمت شد، تنها نمونه از کلاس کیلو است که به جای پروانه معمولی، به سامانه پیشران پمپ جت مجهز شده است؛ فناوری ای که معمولا در زیردریایی های هسته ای پیشرفته دیده می شود.

آلروسا یک زیردریایی تحقیقاتی نبود، بلکه یک شناور رزمی متعلق به نیروی دریایی روسیه بود که سال ها در ناوگان دریای سیاه خدمت کرد. این زیردریایی برای ماموریت هایی مانند گشت زنی، شناسایی، عملیات پنهانی در مناطق ساحلی و حمله به اهداف دریایی با استفاده از اژدر طراحی شده بود. با این حال، ویژگی منحصربه فرد آن باعث شد تا به یکی از نمونه های جالب در تاریخ توسعه زیردریایی های روسیه تبدیل شود.

تصویر مربوط به زیردریایی B-871 آلروسا در حوضچه خشک (Dry Dock) است. در این وضعیت، زیردریایی از آب خارج شده و روی پایه های مخصوص تعمیراتی قرار گرفته تا بدنه، سامانه های زیرآبی و تجهیزات آن بررسی یا تعمیر شوند. حوضچه های خشک برای زیردریایی ها اهمیت زیادی دارند، چون بخش هایی مثل پوشش بدنه برای کاهش بازتاب سونار، پروانه یا سامانه پیشران، سکان ها و تجهیزات زیر بدنه فقط در این شرایط قابل دسترسی هستند.قرار گرفتن آن در حوضچه خشک، فرصتی است که جزئیات طراحی کلاس کیلو بهتر دیده شود؛ از بدنه قطره ای شکل و برجک فرماندهی گرفته تا بخش انتهایی که محل تفاوت مهم این زیردریایی با دیگر کیلوهاست؛ یعنی سامانه پیشران پمپ جت.

سامانه پمپ جت به جای استفاده از پروانه باز، از مجموعه ای از پره ها درون یک محفظه محافظ استفاده می کند. این طراحی می تواند صدای تولیدشده توسط سامانه پیشران را کاهش دهد و پنهان کاری زیردریایی را افزایش دهد؛ موضوعی که در جنگ زیرسطحی اهمیت بسیار بالایی دارد. به همین دلیل، بسیاری از زیردریایی های هسته ای مدرن از چنین فناوری ای بهره می برند.

این زیردریایی از پروژه 877 «پالتوس» (Paltus) یا همان کلاس کیلو (Kilo-class) ساخته شده؛ کلاسی از زیردریایی های دیزل-الکتریک که در دوران شوروی طراحی شد و از دهه 1980 وارد خدمت شد. آلروسا در کارخانه کشتی سازی کراسنوئه سورموو (Krasnoye Sormovo) در نیژنی نووگورود روسیه ساخته شد و در سال 1990 به نیروی دریایی شوروی تحویل داده شد.

پس از فروپاشی شوروی، این زیردریایی به نیروی دریایی روسیه منتقل شد و سال ها در ناوگان دریای سیاه خدمت کرد. نام «آلروسا» هم از شرکت بزرگ الماس روسی ALROSA گرفته شده که یکی از حامیان مالی ساخت و نگهداری آن بود.

با وجود این مزایا، استفاده از پمپ جت در زیردریایی های متعارف مانند کلاس کیلو چندان گسترش پیدا نکرد. دلیل اصلی این است که زیردریایی های دیزل-الکتریک معمولا با سرعت های پایین حرکت می کنند تا انرژی باتری های خود را حفظ کنند و در این محدوده سرعت، پروانه های سنتی بازده بهتری دارند. در مقابل، زیردریایی های هسته ای به دلیل توانایی حرکت طولانی مدت با سرعت های بالاتر، شرایط مناسب تری برای استفاده از پمپ جت دارند.

آلروسا در واقع ترکیبی از یک زیردریایی رزمی عملیاتی و یک آزمایشگاه دریایی برای بررسی فناوری های کاهش صدا بود. همین ویژگی باعث شده است این زیردریایی روسی، با وجود شباهت ظاهری به دیگر اعضای کلاس کیلو، به عنوان یکی از نمونه های متفاوت و منحصربه فرد در تاریخ زیردریایی های دیزل-الکتریک شناخته شود.