محمدحسین موسوی
روزنامه شرق
بر روی نقشه ایران، خلیج فارس را که پیدا کنید، با نزدیکترکردن میتوانید «بندر جاسک» را در نزدیکی تنگه هرمز ببینید. کمی که به غرب بروید، در نزدیکی «دهستان گنگان» روستای «بونجی» را پیدا میکنید؛ روستایی که سه بخش دارد و آبشیرینکن آن، منبع تأمین آب 15 تا 20هزار نفر از ساکنان روستاهای آن خطه بلاخیز است. این آبشیرینکن حیاتی، 27تیرماه پس از حمله نظامی آمریکا بر اثر اصابت سه موشک از کار افتاده. دمای هوای 50درجهای و شرجی تند خلیج فارس، ازدسترفتن معیشت وابسته به ماهیگیری به علت درگیریهای نظامی و صدای دهشتناک انفجار که گویی باید دیگر آن را جزوی از اتفاقات طبیعی آن منطقه در نظر گرفت، حالا با قطعی آب نیز همراه شده است تا زندگی سختتر از پیش شود. «رضا»، یکی از ساکنان «بونجی»، میگوید مردم درحال استفاده از اندک منابع آبی هستند که ذخیره کردهاند و نگرانند در آینده چه خواهد شد. از سوی دیگر صیادان نگران معیشت خود هستند؛ معیشتی که پیش از این هم به علت سهمیه محدود سوخت دولتی در خطر بود، حالا با شدتگرفتن جنگ در خلیج فارس با بحرانی بیسابقه دستوپنجه نرم میکند. مردم روستای کوچک «بونجی» و روستاهای اطراف آن، روزهای سختی را کنار دریایی میگذرانند که حیات و مماتشان وابسته به آب نیلگونش است.
«لشکریزاده»، دهیار روستای «بونجی» است؛ او میگوید ساعت 4 صبح بود که با صدای انفجار از خواب بلند شد: «در نزدیکی اسکله آبشیرینکن در کنار یک موتورخانه و مرکز برق قرار داشت که با حملهای که انجام شد تمام آنها از بین رفت. روستای بونجی از طرف شرق به چابهار میرسد و از طرف غرب به میناب و حالا آب 20روستای غربی که حدودا 15 هزار نفر جمعیت دارد، قطع شده است». او میگوید استاندار هرمزگان و برخی دیگر از مسئولین از صبح به «بونجی» مراجعه کردهاند: «قول دادند تانکر بیاورند و در 15 روز بخشی از آبشیرینکن را راهاندازی کنند، اما معلوم نیست چه میشود». به گفته او، قطعی آب در این دمای هوا وضعیت بغرنجی برای ساکنان ایجاد کرده است: «این آبشیرینکن به 20روستا آب میرساند، حالا که قطع شده، مردم در دمای 50 درجه بیآب ماندهاند و امیدواریم حداقل زودتر با تانکر آبرسانی صورت بگیرد تا مردم کمتر اذیت شوند». «لشکریزاده» میگوید مردم شبها به علت اخطارهای دادهشده از اسکله فاصله میگیرند و به همین دلیل است که حمله صورتگرفته کشتهای نداشت.
«هرکس از اندک ذخیرهای که دارد استفاده میکند تا آب برسد». «رضا» از ساکنان «بونجی» است و میگوید مردم روستا درحال تجربه هراس شدیدی هستند: «اولینبار نیست به اینجا حمله میشود. در جنگ اخیر سه تا چهار بار موشکباران شده اما اینبار قطعی آبی که اتفاق افتاد ترس و نگرانی مردم را بیش از حملات پیش کرد». تا قبل از این هم البته آنها همیشه آب نداشتند: «آب جیرهبندی داشت و 12 تا 24 ساعت در مناطق، وصل و سپس قطع میشد تا به مناطق دیگر برسد؛ متأسفانه قبل حمله هشدار آمادهباش به مردم داده نشد. اگر به مردم میگفتند ممکن است چنین اتفاقی بیفتد، با توجه به اینکه همیشه آب ذخیره میکنند تا در ساعات قطع جیره آب داشته باشند، میتوانستند از قبل برای چند روز آب ذخیره کنند». وضعیت معیشت روستاییان به هم ریخته، چون به علت درگیریهای جاری، امکان ماهیگیری از بین رفته است.
«حسین»، ساکن روستای بونجی، نماز صبحش را خواند و شروع کرد به قدمزدن در حیاط خانهاش، در همین هنگام صدای مهیب سه انفجار آمد: «قبلا چندباری به اسکله و مناطق نزدیک به دریا حمله شده بود، اما اینبار صدای انفجارها بسیار شدیدتر از صدای انفجار در حملات پیشین بود، به شکلی که کل روستا از خانههایشان بیرون آمدند». از همان لحظه بود که آب و برق روستا قطع شد: «تشکیلات برق نزدیک اسکله قرار داشت و شبکه بعد از حملات بهشدت آسیب دید، خوشبختانه برق دو ساعت بیشتر قطع نبود اما آب از همان ساعت قطع شد و گفتهاند حداقل 10 تا 15 روز طول میکشد تا دوباره وصل شود». «حسین» در روستاست و میگوید هنوز خبری از آبرسانی نیست: «قول دادند و گفتند تا زمان راهافتادن آبشیرینکن، با تانکر به مردم آب برسانند.
اما فعلا این اتفاق نیفتاده و مردم فقط برای یک تا دو روز آب ذخیره کردهاند، بعد از آن بسیار سخت میشود که در این دمای هوا روزهایشان را بگذرانند». معیشت مردم آن منطقه وابسته به دریاست؛ دریایی که حالا صحنه جنگی است که امکان ماهیگیری را از آنها گرفته: «به صیادان اعلام کردهاند بهدلیل درگیریهای شدیدی که در تنگه هرمز جریان دارد، به دریا نروند. اما معیشت مردم وابسته به دریاست، یک شب نروند، دو شب نروند، از شب سوم دیگر خیلی سخت میتوانند امرار معاش کنند». اما این تنها مسئله صیادان آن منطقه نیست: «قبل از این مردم با مشکل بنزین مواجه بودند، سوختی که به صیادان میدهند بسیار کم است و کفاف کارشان را نمیدهد».
«پس از نماز صبح از مسجد بیرون آمدیم. من هم به خانه رفتم تا وسایلم را برای رفتن به جاسک و ماهیگیری آماده کنم.جاسک 70 کیلومتر از ما دور است. میخواستم تا ساعت 8 صبح به دریا برسم تا به گرمای شدید برخورد نکنم. در همین حین ناگهان صدای چهار انفجار شدید آمد؛ مکان مورد حمله فقط 500 متر با روستای ما فاصله داشت و از پشتبام دیدیم که به آبشیرینکن حمله شده است». «عیسی» از صیادان روستای «بنجی ساحلی» است؛ روستایی که آبشیرینکن در اسکله آن قرار داشت: «مسئولین از صبح اول وقت آمدند و گفتند انشاءالله با کار جهادی آب بهسرعت وصل میشود و تا آن موقع نیز با تانکر آبرسانی به روستا صورت خواهد گرفت. اما تابهحال هنوز آبی به ما نرسیده است». «عیسی» صیاد است و میگوید این جنگ مشکلات آنها را تشدید کرده: «اصلیترین مشکل ما سوخت است. بنزینی که به صیادان تعلق میگیرد ماهانه 1200 لیتر است.
موتور قایقهای ماهیگیری مصرف بسیار بالایی دارند و به علت صید ترال در خلیج فارس دیگر بهسختی در آبهای نزدیک ماهی پیدا میشود و صیاد مجبور است 40 تا 50 مایل در دریا پیش برود تا بتواند ماهی بگیرد. در نتیجه، سهمیه 1200لیتری فقط میتواند یک هفته نیاز صیاد را پوشش دهد و بعد از آن دیگر امکان رفتن به آب ندارد». مسئله برای صیادانی که مجوز مخصوص شیلات ندارند، از این نیز بدتر است: «به صیادان بدون مجوز شیلات فقط 600 لیتر بنزین میدهند و خب آنها دیگر به جز دو تا سه روز در ماه نمیتوانند به دریا بروند. آنها رسما از کار مرخصاند». به گفته «عیسی»، تا قبل از شروع دوباره جنگ، به دریا میرفتند، حالا نیز با شروع جنگ مجبورند به دریا بروند: «از قدیم گفتهاند جاشو تا لباسش خیس است میتواند نانی سر سفره خانوادهاش بیاورد، تا لباسش خشک شود دیگر کارش با کرامالکاتبین است. ما چنین وضعیتی داریم، اگر به آب نزنیم نمیتوانیم خرج خانواده خود را بدهیم».
«مراد رحیمی»، رئیس شورای روستای «بونجی» است. او میگوید انفجار برای مردم عادی شده است، اما صدای انفجار 27 تیرماه با باقی صداها فرق داشت: «نزدیک ساعت 5 صبح با سه موشک به اسکله که آبشیرینکن و تأسیسات برق در آنجا قرار داشت حمله و همان لحظه برق و آب قطع شد. صدای حملات بسیار بالا بود، به صورتی که مردم با وجود عادتی که کردهاند، ترسیدند و از خانهها بیرون آمدند». نزدیک به دو ساعت پس از حمله مسئولانی از استانداری و دادستانی به «بونجی» آمدند: «مسئولان بازدید کردند و بلافاصله با استانداری نیز تماس گرفتند. به ما گفتند طی چند روز آب وصل میشود و تا آن زمان چهار تانکر آبرسانی برای روستاها درنظر گرفته خواهد شد». «رحیمی» اما تردید دارد این روش آبرسانی جوابگوی نیازهای این منطقه باشد: «بیش از 20 روستا در این منطقه قرار دارند و من بعید میدانم آبرسانی سیار بتواند به شکل منظم به تمام این روستاها برسد».
او به جلسهای اشاره میکند که بیستوهفتم تیرماه با حضور مسئولین برگزار شد: «در آن جلسه تصمیم گرفته شد به مردم اطلاعرسانی شود تا آماده دریافت و ذخیره آب شوند. من پیشنهاد دادم از ظرفیت آبهای روی زمین که در این منطقه قرار دارد استفاده شود و آن آب در لولهها پمپاژ شود». مشخص نیست چقدر به این پیشنهاد توجه شده اما «رحیمی» به شرایط سختی که مردم در حال گذراندن هستند، اشاره میکند: «از آنجایی که سالها آب لولهکشی در این منطقه وجود نداشت، مردم مخزنهای سیار کوچکی تهیه کردهاند اما به هر حال آب این مخازن فقط نیاز چند روزشان را تأمین میکند. از نظر معیشتی نیز باید گفت کل مردم معیشتشان وابسته به دریا و ماهیگیری است و شرایط جنگ آسیب زیادی به آنها زده است».
از همان لحظه موشکباران، مسئولان صحبتهای زیادی کردند. «احمد نفیسی»، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار هرمزگان به مردم منطقه وعده بازگشت سریع آب را داد: «مردم بدانند همه مسئولان پای کارند تا در کوتاهترین زمان، وضعیت آب آشامیدنی مردم به پایداری کامل برسد». همینطور «عبدالحمید حمزهپور»، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب هرمزگان درباره ابعاد حادثه گفت: «در این حمله، ایستگاه پمپاژ برداشت آب خام از دریا و همچنین ترانس برق مربوط به آبشیرینکن بونجی با ظرفیت تولید ۳۱۵۰ مترمکعب در شبانهروز به طور کامل تخریب شده است. در پی این حمله، هماکنون آب آشامیدنی ۲۰ روستای منطقه با جمعیتی حدود ۱۰ هزار نفر به طور کامل قطع شده و این روستاها با بحران بیآبی مواجهاند».
او بر آغاز سریع تمهیدات لازم برای مدیریت شرایط پیشآمده تأکید کرد و گفت آبرسانی سیار شروع میشود: «با وجود حجم خسارات، نیروهای عملیاتی و امدادی شرکت آب و فاضلاب هرمزگان بلافاصله وارد عمل شدهاند. در حال حاضر اولویت ما تأمین اضطراری آب ساکنان از روشهای جایگزین و سیار است و همزمان تمام تلاش خود را برای بازسازی تأسیسات آسیبدیده به کار بستهایم تا در کوتاهترین زمان ممکن، آب شرب پایدار مشترکان منطقه دوباره برقرار شود».
فرماندار جاسک نیز اعلام کرد آبشیرینکن بونجی که در پی حمله موشکی آمریکا و اسرائیل آسیب دیده بود، با انجام اقدامات جهادی کمتر از ۴۸ ساعت پس از حادثه، وارد مدار میشود.