تبدیل زمین متروکه به "کتابخانه درختان"؛ شاهکار معماری در دل شهر (+تصاویر)

وضعیت پیشین

از زمان جنگ جهانی دوم، پارک یک زمین متروکه و رهاشده بود که برای انبار مصالح ساختمانی، برگزاری رویدادهای موقت و سیرک سالانه استفاده می‌شد – اساساً در وضعیتی آشفته و بی‌سامان رها شده بود. در مجاورت ایستگاه گاریبالدی و در محاصره‌ی ترافیک سنگین، خاک این محل به مرور زمان به شدت آلوده شد.

چهار بار شهرداری میلان فراخوان هایی برای احیای این زمین برگزار کرد، اما هیچ پروژه‌ای اجرا نشد. تا زمانی که گروه «اینساید اوتساید» در سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳) وارد عمل شد و از سال ۱۳۸۸ (۲۰۰۹) به بعد بر ضرورت ساخت طرح برنده‌ی پارک این بار پافشاری کرد.

هدف مداخله

«کتابخانه‌ی درختان» نوعی تازه از پارک عمومی است – که همزمان نقش پیونددهنده‌ی شهری، پردیس فرهنگی، زمین ورزشی و باغ گیاه‌شناسی را ایفا می‌کند؛ و همچون لایه‌ای نفوذپذیر بر فراز گره‌های مهم زیرساختی زیرزمینی عمل می‌نماید. پارک با همکاری مایکل مالتزان، میرکو زاردینی، پیت اودولف، ایرما بوم و استودیوی جورجتا طراحی شده است.

توضیحات

پارک مجموعه‌ای از ۲۳ گونه‌ی متفاوت درخت را به نمایش می‌گذارد که هرکدام در آرایش‌های دایره‌ای – موسوم به «جنگل‌های دایره‌ای» – گروه‌بندی شده‌اند و در سراسر پارک پراکنده‌اند. هر درخت معرفی و نام‌گذاری شده و متن‌های مربوط به آن‌ها در امتداد مسیر کنارشان درج گردیده است.

دایره‌های درختی در گذر زمان رشد خواهند کرد و سقف‌هایی از شاخ و برگ می‌سازند که «پاویون‌های گیاهی» با گونه‌های متفاوتی از تجهیزات برای ورزش، بازی و استراحت را شکل می‌دهند؛ ساختارهای فضایی‌ای که اتاق‌هایی سایه‌دار و محافظت‌شده برای شکل‌های گوناگون استفاده فراهم می‌سازند. مسیرهای مستقیم در سراسر پارک کشیده شده‌اند تا نقاط مهم و نواحی پیرامونی را به هم متصل کنند و شبکه‌ای چندمرکزی و مشبک پدید آورند.

این «شبکه‌ی مسیرها» یک وصله‌دوزی از زمین‌های نامنظم ایجاد می‌کند، رشته‌ای از گونه‌های بسیار متنوع باغ. کاشت‌های گوناگون برای این زمین‌ها با دقت انتخاب شده‌اند تا – همراه با برکه‌ی زیستی و درختان – محیطی پویا و سرشار از تنوع زیستی در طول فصل‌ها به وجود آورند. برای بخش پارک پیرامون بنیاد کاتلا، حصاری پرده‌مانند طراحی کردیم تا ساختار پارک بدون مزاحمت ادامه پیدا کند. از آنجا که بخش بزرگی از پارک در اصل یک «باغ بام» است، درختان و گونه‌های باغ به شکل راهبردی جانمایی شده‌اند تا طول عمرشان تضمین شود.

ارزیابی

پارک به‌عنوان یک رابط و پیونددهنده‌ی مهم میان محله‌های پیرامونی مختلف طراحی شده است: ادارات شهرداری، گره‌های حیاتی حمل‌ونقل عمومی، نواحی تجاری و خیابان‌های پرتردد، همچنین محله‌های مسکونی آرام مانند «ایزولا». این بازآفرینی اتصالات زیرساختی ضروری‌ای به وجود آورده است که جریان روان‌تر ترافیک و ارتباطات کارآمدتر پیاده‌روی را ممکن ساخته است. یکی از خیابان‌های اصلی که پیش‌تر در مجاورت پارک قرار داشت، اکنون به زیر پارک منتقل شده است، که به‌طور چشمگیری صدای ترافیک را کاهش داده است.

پارک «کتابخانه‌ی درختان» با برنامه‌ی متنوع خود برای بازی، ورزش، استراحت و رویدادهای فرهنگی، به قلب تپنده‌ی منطقه تبدیل شده است. این فضا فرصتی فراهم آورده تا ساختمان‌های تجاری و مسکونی متعددی که اخیراً در نزدیکی ساخته شده‌اند و استفاده‌کنندگان آن‌ها بتوانند از آن به‌عنوان مکانی برای ملاقات و تأمل در فضای باز بهره‌مند شوند.

فرایند آماده‌سازی و اجرای پارک یک دهه به طول انجامید؛ اما به دلیل کیفیت راهبردی طراحی – که از عناصر ساده با تعاریف فضایی روشن بهره می‌برد – طرح مقاوم باقی ماند و توانست خود را با تقاضاها و تغییرات مختلف وفق دهد، بی‌آنکه استحکامش را از دست بدهد، و جوهره‌ی مفهوم اولیه را تا پایان حفظ کرد.