فیلم بیشتر »»
کد خبر ۱۰۶۲۰۷۴
تاریخ انتشار: ۲۱:۳۵ - ۳۱-۰۲-۱۴۰۴
کد ۱۰۶۲۰۷۴
انتشار: ۲۱:۳۵ - ۳۱-۰۲-۱۴۰۴
زوایای تاریخ

از "کنستانتین‌ پل" تا استانبول: داستان یک نام

از
این شهر در سال ۳۳۰ میلادی توسط کنستانتین کبیر به عنوان پایتخت جدید امپراتوری روم شرقی بنا نهاده شد و «کنستانتین‌ پل» (شهر کنستانتین) نام گرفت. پس از فتح شهر به دست عثمانیان، آن را «اسلامبول» نامیدند. به معنای «شهر اسلام».

عصر ایران - نام شهری که امروز با عنوان استانبول شناخته می‌شود، تاریخی طولانی و چندوجهی دارد؛ نامی که در خود بازتابی از امپراتوری‌ها، آیین‌ها، و زبان‌های گوناگون است. 

این شهر در سال ۳۳۰ میلادی توسط کنستانتین کبیر، امپراتور روم، به عنوان پایتخت جدید امپراتوری روم شرقی بنا نهاده شد و «کنستانتین‌ پل» (شهر کنستانتین) نام گرفت. 

این نام، قرن‌ها بر تارک شهر ماند و حتی پس از آنکه عثمانیان در سال ۱۴۵۳ (۸۵۷ هجری قمری / حدود ۸۳۱ هجری شمسی) آن را فتح کردند، در اسناد رسمی و نقشه‌های اروپایی همچنان رایج بود.

اما در میان مردم، به‌ویژه مسلمانان عثمانی، نام‌های دیگری رواج داشت: از جمله اسلامبول، که معنای تحت‌اللفظی آن «شهر اسلام» است؛ نشانه‌ای از پیروزی اسلام بر پایتخت مسیحیت شرقی.

 در واقع، "اسلامبول" بیشتر عنوانی فرهنگی-ایدئولوژیک بود که در کنار نام‌های دیگر استفاده می‌شد، گرچه هیچ‌گاه جای "کنستانتینیه" (قسطنطنیه) را در مکاتبات رسمی عثمانی نگرفت.

از کنستانتینوپل تا استانبول: داستان یک نام

تحول بزرگ اما در اوایل قرن بیستم رخ داد. پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی و تأسیس جمهوری ترکیه به رهبری مصطفی کمال آتاتورک در سال ۱۹۲۳، گرایش به ترکی‌سازی اسامی و مفاهیم شدت گرفت. 

در این راستا، از سال ۱۹۳۰، جمهوری ترکیه از کشورهای جهان خواست که در مکاتبات رسمی، به جای "کنستانتینوپل"، نام "استانبول" (Istanbul) را به‌کار برند. این نام برگرفته از عبارت یونانی "εἰς τὴν Πόλιν" (ایس تین پولین) به معنی «به سوی شهر» بود؛ عبارتی که مردم یونانی‌زبان در دوران بیزانس هنگام اشاره به این شهر پرشکوه از آن استفاده می‌کردند؛ چون قسطنطنیه در دوران بیزانس مرکز اصلی تمدن و سیاست بود و وقتی مردم می‌گفتند «به شهر می‌رویم»، منظورشان همان قسطنطنیه بود.

پس «استانبول» دقیقاً به معنای «شهر اسلام» نیست (بر خلاف «اسلامبول») و در واقع معنای خاصی مانند «شهر فلان» ندارد؛ بلکه شکل تحول‌یافتۀ عبارت یونانیِ «به‌سوی شهر» است که با گذر زمان در زبان ترکی جا افتاده.

بنابراین، «استانبول» در اصل تلفظ تغییر‌یافتۀ یک عبارت یونانی است که در طی سده‌ها با فرهنگ اسلامی، عثمانی و در نهایت ملی‌گرایی ترکی درآمیخت و به نام رسمی و جهانی این شهر بدل شد.

ارسال به دوستان
captcha
آیا حاضرید در این کلبه چوبی زندگی کنید؟! / بازسازی شده و آماده (+عکس) میرزازاده، اولین فرنگی‌کار تاریخ ایران با دو طلای بازی‌های آسیایی مهار آتش‌سوزی در گمرک اسلام قلعه افغانستان معاون وزیر ارتباطات: با فراگیری استارلینک ناچار از قطع برق می‌شویم، چون اساسا مبتنی بر شبکه ما نیست / استارلینک حتی رجیستری را بی اثر خواهد کرد هشدار بارندگی و وزش باد شدید در 25 استان وزیر راه: امیدواریم مرز هوایی نجف به‌زودی بازگشایی شود مقاومت اسلامی عراق: سلاح تحویل نمی دهیم کشف فرار مالیاتی ۵۳۱ میلیارد ریالی در یزد دیدار پزشکیان با روحانی در مراسم ختم «احمد ناطق نوری» (عکس) معاملات شبانه تتر متوقف شد معمای تصویری دشوار: کدام گره در واقع یک دایره ساده است؟ شمار خبرنگاران شهید در غزه به ۲۶۳ نفر رسید تاکید وزیر دفاع پاکستان: با هر ابزار ممکن از عربستان پشتیبانی می کنیم درخشان: با این شرایط در جام ملت‌ها به جایی نمی‌رسیم نخست‌وزیر انگلیس: بازگشت به اتحادیه اروپا را بررسی می‌کنیم