فیلم بیشتر »»
کد خبر ۱۰۰۲۸۳۵
تاریخ انتشار: ۱۱:۴۸ - ۱۵-۰۷-۱۴۰۳
کد ۱۰۰۲۸۳۵
انتشار: ۱۱:۴۸ - ۱۵-۰۷-۱۴۰۳

پیش‌بینی در تاریخ ممکن نیست

پیش‌بینی در تاریخ ممکن نیست
پوپر می گوید: ما انسان‌ها سلول‌هایی هستیم در درخت تاریخ؛ و دقیقا به همین دلیل بر درخت اِشراف نداریم؛ و باز دقیقا به همین دلیل قادر به پیش‌بینی آیندۀ درخت نیستیم. 

    عصر ایران؛ هومان دوراندیش- برخی از مورخان و فیلسوفان تاریخ گفته‌اند "پیش‌بینی" در تاریخ ممکن نیست. یعنی وقتی کسی پیش‌بینی می‌کند فلان واقعۀ تاریخی رخ خواهد داد، همین پیش‌بینی او موجب می‌شود عده‌ای تلاش کنند تا مانع تحقق آن واقعه شوند.  

مارکس

  مثلا کارل مارکس می‌گفت نظام سرمایه‌داری تضادهایی ذاتی دارد و نهایتا همین تضادها موجب سقوط آن خواهند شد. اما سرمایه‌داری سقوط نکرد چراکه افرادی در تاریخ ظهور کردند که از معایب و بحران‌های نظام سرمایه‌داری کاستند و در مجموع توانستند وضعیتی ایجاد کنند که اکثریت افرادی که در ذیل نظام‌های سرمایه‌داری می‌زیستند، احساس رضایت نسبی داشته باشند و دلیل و انگیزه‌ای برای انقلاب علیه این نظام نداشته باشند.
 
   مثلا جان استوارت میل در نیمۀ دوم قرن نوزدهم با درآمیختن لیبرالیسم و دموکراسی و ارائۀ لیبرال‌دموکراسی به عنوان اصلاحیه‌ای بر سرمایه‌داری لیبرال، نقش مهمی در بهبود و بقای نظام سرمایه‌داری ایفا کرد. نیز جان مینارد کینز در نیمۀاول قرن بیستم با ارائۀ ایدۀ "دولت رفاه". 

   لیبرال‌دموکراسی و دولت رفاه، هر دو، در افزایش رضایت طبقۀ کارگر (و نیز طبقۀ متوسط) از نظام سرمایه‌داری تاثیر اساسی داشتند. ابداع و اجرای این دو ایدۀ سیاسی و اقتصادی مهم در جهان غرب، در واقع مصداق قیام علیه پیش‌بینی مارکس بود. یعنی میل و کینز و افرادی نظیر این دو، اجازه ندادند پیش‌بینی مارکس دربارۀ محتوم بودن نابودی نظام سرمایه‌داری درست از آب درآید. 

    اما ناممکن بودن پیش‌بینی در تاریخ، معنای دیگری هم دارد. این معنای دوم را کارل پوپر مطرح کرده است. مطابق این معنا، ما انسان‌ها سلول‌هایی هستیم در درخت تاریخ؛ و دقیقا به همین دلیل بر درخت اِشراف نداریم؛ و باز دقیقا به همین دلیل قادر به پیش‌بینی آیندۀ درخت نیستیم. 
 
  به این معنا، پیش‌بینی وضعیت یک پدیده در آینده، نیازمند نگریستن به آن پدیده "از بیرون" و "از بالا" است. بنابراین، همان طور که یک سلول ساقۀ درخت نمی‌تواند از موضعی برتر در کل درخت نظر کند، انسانی هم که غرق در دریای تاریخ است نمی‌تواند از بالا به این دریا نظر کند و جهت امواج آتی و آینده‌اش را دقیق و درست ببیند. و کدام انسان است که غرق در دریای تاریخ نباشد؟
 
  از این منظر، کسی نمی‌تواند با قاطعیت بگوید تاریخ به کدام سو می‌رود و در آیندۀ نزدیک یا دور دقیقا آبستن چه رویدادی است. اینکه عده‌ای یقین داشته باشند فلان سیستم سیاسی یا اقتصادی در آینده از بین می‌رود، دال بر این نیست که تاریخ مطابق یقین آن‌ها رقم خواهد خورد و آن سیستم قطعا از بین خواهد رفت. 

   مارکسیست‌ها هم یقین داشتند تاریخ آبستن نابودی سرمایه‌داری و تحقق کمونیسم است، ولی سرمایه‌داری باقی ماند و جنین یا طفل کمونیسم از بین رفت. در هر پیش بینی‌یی نباید تجربه کمونیسم را فراموش کرد.

پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر
برچسب ها: تاریخ ، کمونیسم
ارسال به دوستان
۵ نوشیدنی که فواید بیشتری نسبت به چای سبز برای فشار خون دارند پویش ملی «ققنوس» با مشارکت ۶۳۷۵ دانش‌آموز و معرفی ۱۰۰ اثر برتر یک حقوقدان: شرکت‌های اینترنتی باید در تصادفات پیک‌های موتوری شریک مسئولیت باشند این ابرخودرو حیرت‌انگیز با ۳۲۷ هزار قطعه لگو ساخته شده است!(+عکس) یکی از معروف ترین اسناد پایان جنگ جهانی دوم (+عکس) مرد جوان همسرش را درون تاکسی و در برابر فرزند16ساله اش به گلوله بست و بلافاصله خودش را هم کشت پشت حصارهای «گراند هتل» چه خبر است؟ تن آسانی، امری روان شناختی یا فلسفی؟ بقائی: پیشرفت های خوبی داشتیم اما تهدیدات ترامپ باعث شد ایران حاضر به ادامه نشست چهارجانبه نباشد معجزه چشمه آهنی در دل ویرانه‌های گیومری ارمنستان (+عکس) فرمانده روسی آتریاد تبریز و عده‌ای از سربازان روسی و ایرانی قزاقخانه در دوره قاجار(عکس) آلپاین A290؛ تلفیق میراث رالی با فناوری الکتریکی (+عکس) یکی از زیباترین صورت های مرسدس بنز از HWA EVO (+عکس) تهدید رئیس جمهور به مرگ چه پیامدهایی دارد؟ کاتیدید برگ‌مانند ؛ سخت است باور کنید که برگ نیست! (+عکس)