فیلم بیشتر »»
کد خبر ۸۳۹۳۸۰
تاریخ انتشار: ۱۲:۴۲ - ۲۴-۰۲-۱۴۰۱
کد ۸۳۹۳۸۰
انتشار: ۱۲:۴۲ - ۲۴-۰۲-۱۴۰۱
واژه‌‌خانۀ عصر ایران

"حاکمیت" ؛ عالی‌ترین اقتدار در دولت

عصر ایران
در نظام‌های دموکراتیک، حاکمیت از آن پارلمان است. با این حال برخی از هواداران دموکراسیِ آرمانی گفته‌اند که حاکمیت حقوقی و حاکمیت سیاسی دو چیزند. یعنی پارلمان دارای حاکمیت حقوقی است اما حاکمیت سیاسی از آن مردم است.

عصر ایران - حاکمیت (sovereignty) در نظریۀ حقوقی و سیاسی کلاسیک به معنای عالی‌ترین اقتدار در دولت است که ممکن است در یک فرد (پادشاه مطلقه) و یا در مجمعی از افراد (مثلا پارلمان) تجلی یابد.

در نظریۀ کلاسیک شخص واجد حاکمیت برتر از قانون و خود منشأ قانون تلقی می‌شد. پارلمان نیز در دولت مدرن منشأ قانون است. پس حاکم کسی یا نهادی است که بالاتر از حکم او حکمی نباشد. قانون حکمِ شخص یا نهاد واجد حاکمیت است.

از این رو در نظام‌های دموکراتیک، حاکمیت از آن پارلمان است. با این حال برخی از هواداران دموکراسیِ آرمانی گفته‌اند که حاکمیت حقوقی و حاکمیت سیاسی دو چیزند. یعنی پارلمان دارای حاکمیت حقوقی است اما حاکمیت سیاسی که بر شیوۀ اِعمال حاکمیت حقوقی نظارت دارد، از آن مردم است. و این یعنی، حاکمیت در دست مردم است.

ساختمان رایشتاگ در برلین محل مجلس فدرال آلمان به گونه ای ساخته شده است که مردم از بالای گنبد شیشه ای، بتوانند نمایندگان را ببینند؛ یک معماری سمبلیک برای نشان دادن حاکمیت مردم.

چنین انتقادی برای جلوگیری از مطلقه شدن حاکمیت حقوقی مطرح شده است اما حاکمیت حقوقی پارلمان لزوما مطلقه نمی‌شود؛ چراکه در قوانین اساسی امروز با توجه به نهادهای مربوط به تفکیک و نظارت قوای حکومتی، به هیچ یک از قوای سه‌گانه حاکمیت حقوقی مطلق اعطا نشده است.

در واقع در نظام دموکراتیک، حاکمیت تقسیم شده است و در اصل، حاکمیت در قانون اساسی نهفته است.

مفهوم حاکمیت در حوزۀ حقوق بین‌الملل نیز به کار می‌رود و منظور از آن، آزادی سیاسی و حقوقی هر دولت از کنترل و مداخلۀ خارجی است.

به این معنا، دولت به عنوان شخصیت حقوقی واحد و یکپارچه، دارای حاکمیت است؛ فارغ از اینکه حاکمیت داخلی آن به موجب قانون اساسی و اصل تفکیک قوا، تقسیم شده باشد یا نه.  

________________________

در "واژه‌خانۀ عصر ایران" ، کلمات و اصطلاحات سیاسی را به زبانی ساده و علمی توضیح می دهیم. 
اگر می خواهید معنای واژه ای را توضیح دهیم، زیر همین مطلب برایمان بنویسید.

ارسال به دوستان
رایزنی رهبران انگلیس و عمان درباره تنگه هرمز ادعای رئیس مجلس نمایندگان آمریکا: مهلت ۶۰ روزه برای مذاکرات بر سر توافق نهایی میان ایران و ایالات متحده باید به دلیل تبادل آتش از ابتدا محاسبه شود سفیر ایران در سازمان ملل: اتهامات بی‌اساس مطرح‌شده از سوی آمریکا را قاطعانه رد می‌کنم/ شورای امنیت از اقدامات تحریک آمیز خودداری کند استاندار: امکان اسکان حداقل ۴ میلیون زائر در تهران فراهم شده است سکه ۱۷۷ میلیون تومان شد رئیس مجلس نمایندگان بلاروس برای وداع با رهبر شهید به ایران سفر می‌کند آیا سیمپسون‌ها واقعا فینال جام جهانی ۲۰۲۶ را پیش‌بینی کرده بودند؟ جنگل شَلَم ایلام آتش گرفت استقبال سازمان ملل از کاهش تنش میان ایران و آمریکا بلومبرگ: کشورهای اروپایی با پرداخت عوارض تنگه هرمز موافقت کرده‌اند  ورود سرمربی تیم ملی کره‌جنوبی به رستوران های این کشور ممنوع شد! افزایش تولید نفت در مهم‌ترین میدان نفتی مشترک کشور سفارت اتریش در تهران فعالیت خود را از سر گرفت کشته شدن ۲ نفر از عاملان شهادت کارکنان فراجا در سیستان و بلوچستان  عارف: همه تمهیدات لازم برای برگزاری مراسم تاریخی وداع و تشییع رهبر شهید فراهم است