واكاوي يك انتخاب صحيح/آن چه صنعت خودرو را از نابودي نجات داد

یادداشت میهمان- احسان قوامي كارشناس صنعت خودرو

پيش از روي كار آمدن دولت يازدهم صنعت خودروسازي كشور از مشكلاتی رنج مي برد؛ در همان زمان همه مي دانستند كه اين صنعت به دلیل برخی از تحریم ها براي همكاري خارجي با شركاي خود، تامين مواد اوليه مورد نياز، جابجايي و نقل و انتقال بانكي و همچنين تهيه قطعات يدكي خارجي با مشكلاتی روبرو شده است.

اما صنعت خودروسازي كشور در آن روزها از يك مشكل دروني نيز رنج مي برد و تركيب ناهمگون مديريتي دربرخی از شركت هاي توليدكننده بود كه نمي توانست در آن زمان پاسخ گوي نيازها و خواسته هاي اين صنعت باشد؛ به عنوان مثال دومين خودروساز كشور يعني  سايپا به مدت چندسال از تركيبي در هيات مديره خود بهره مند بود که اين افراد توانايي کافی براي حل مسائل و مشكلات اقتصادي اين مجموعه را نداشتند.

تركيب يادشده متشكل از افرادي بود كه عمدتا تخصص، مهارت و تجربه بسيار بالايي در زمينه هاي توليدي داشته و رزومه كاري آنان مطابق با مسائل و حوزه هاي مربوط به توليد و خوشه هاي صنعتي بود؛ اين افراد طبيعتاً در زمينه شناسايي مسائل و مشكلات مربوط به توليد، تامين قطعات، كيفيت توليد و... آشنايي و شناخت دقيقي داشتند، اما واقعيت اين است كه مشكل اصلي اين مجموعه توليد نبود، بلكه مشكلات و مسائل مالي و اقتصادي بود.

همين مساله موجب شد گروه سايپا با مشكلات زيادي در زمينه هاي اقتصادي مواجه شود؛ اين سازمان نمي توانست در زمينه تامين منابع مالي مورد نياز توليد، همكاري با بانك ها و موسسات داخلي و خارجي براي نقل و انتقال ارز، اخذ وام، پرداخت بدهي به بانك ها و... اقدامات مفيدي را انجام دهد، چون اساساً هيچ ظرفيت يا نيرويي را نداشت تا اين مسئوليت را برعهده گرفته و با شناخت درست از فرايند اجراي امور مالي، اهداف سايپا را پيش ببرد.

اما اين مشكل با انتصاب تيم جديد مديريتي اين مجموعه به شكلي بسيار جالب و درست برطرف شد؛ مديرعامل جديد اين مجموعه كه كاملاً تخصص اقتصادي داشت، باتوجه به روابط بسيار خوب با بانك ها و موسسات اقتصادي به سرعت دست به كار شد و نقدينگي مورد نياز اين مجموعه را به روش هاي گوناگون تامين كرد. در كنار آن، افرادي هم كه وارد هيات مديره اين مجموعه شدند، هم ارتباطات بسيار خوبي با نهادها و سازمان هاي گوناگون داشتند و هم برخوردار از تخصص و شناخت كافي از حوزه هاي اقتصادي و صنعتي بودند؛ غرض اين كه تيم جديد متشكل از افرادي بود كه مي توانستند درد اين مجموعه را دوا كنند.

اصلاح ساختار سرمايه، ايجاد انضباط مالي در تمامي شركت هاي اين گروه، شناسايي و انتخاب درست محل هزينه كرد درآمدها، كاستن از هزينه هاي زائد و خارج از منافع سازمان، فروش اموال و دارايي هاي راكد و غيرسودده، ادغام شركت ها و سازمان هاي همسود و موازي، اجراي طرح ها و روش هاي نوين در فروش خودرو، هدايت نقدينگي مجموعه به سمت خطوط توليد، پرداخت بدهي شركت هاي قطعه سازي، استمهال در پرداخت سود و اقساط معوقه بانك ها به دليل برخورداري از ارتباط مناسب با نهادهاي مالي و اقتصادي كشور و بسياري دستاوردهاي ديگر نتيجه انتخاب يك تيم مديريت قوي در عرصه اقتصادي براي اين سازمان بود.

همه اين دستاوردها در شرايطي حاصل شد كه مديران جديدالورود اين سازمان، تبحر و شناخت دقيقي در حوزه مسائل مالي داشتند و با اجراي اين سياست ها و سامان دادن به اوضاع اقتصادي سايپا، جريان توليد در اين گروه نيز به تدريج به بهبود يافت، ثبات و آرامش در ميان كاركنان حاكم شد

اقدامات اين تيم مديريتي در كنار بهبود شرايط كلان كشور در زمينه هاي داخلي و خارجي و رفع تحريم هاي مربوط به صنعت خودرو منجر به آماده سازي چهره و رويكرد سايپا براي انعقاد قرارداد همكاري با سيتروئن شد؛ بدون شك اگر اوضاع و احوال اين مجموعه به مانند سال هاي نه چندان دور بود، فرانسوي ها هرگز حاضر نمي شدند 300 ميليون يورو پول نقد خود را هزينه كنند.

 ورود خارجي ها به مجموعه سايپا در كنار رفع تحريم ها، يك دليل مهم ديگر هم داشت و آن اجراي سياست هاي صحيح و بهبود شرايط اين مجموعه و قرارگرفتن در جايگاه يك شركت آماده براي مشاركت بين المللي بود. انتخاب صحيح دولت در عرصه مديران صنعت خودروسازي كشور موجب شد دو توليدكننده اصلي كه در معرض ورشكستگي و توقف فعاليت ها قرار داشتند، به سرعت از درون خود را بازسازي كرده و با ارتقاي فعاليت ها و ايجاد ثبات سازماني شرايط خود را از وضعيت بحراني به موقعيت سبز و ثبات برسانند.

به نظر مي رسد برخلاف اظهارات بسياري از كارشناسان در زمينه ناكامي صنعت خودروسازي در دستيابي به اهداف مدنظر، با بررسي وضعيت كنوني  سايپا و مقايسه آن با شرايط سه سال قبل، مي توان دريافت كه هم مجموعه دولت و وزارت صنعت، معدن و تجارت با انتخاب صحيح مديران ارشد اين مجموعه، تا حد زيادي اوضاع را سامان دادند و هم تيم مديران و تصميم گيران آن، با شناخت درست از اوضاع و برنامه ريزي حساب شده، شرايط اين سازمان را به وضع اميدواركننده اي برگرداندند.