رکورد توسعه ریلی در دستان کدام دولت است؟‎

طی دوران جنگ تحمیلی و پس از آن، چندین دولت مدیریت کشور را در دست گرفتند که هر کدام از نظر روش‌های مدیریتی و تفکرات سیاسی تفاوت‌های عمده‌ای با یکدیگر داشتند و هر یک در مواجهه با نیازهای حمل‌و‌نقلی کشور، سیاست‌های مختص خود را داشته‌اند که در ادامه به بررسی آنها در حوزه ریلی خواهیم پرداخت. گفتنی است به دلیل نبود آمار دقیق و مشخص از دولت تدبیر و امید در آمارهای بین‌المللی توسعه ریلی، در این مطلب از بررسی عملکرد آن چشم‌پوشی کرده و آن را به زمان دیگری موکول می‌کنیم.

به گزارش روزنامه دنیای خودرو، طبق آمار ارائه شده در پایگاه اینترنتی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، خطوط ریلی کشور، شامل 10 هزار و 160 کیلومتر خط اصلی و 2 هزار و 838 کیلومتر خط فرعی راه است که در کل، به رقمی معادل 12 هزار و 998 کیلومتر می‌رسد. از آن جا که قدمت راه‌آهن در کشور به بیش از 100 سال پیش بازمی‌گردد، باید اذعان کرد که طی 40 سال اخیر مسئولان کشور اعتقادی به این جنبه از حمل‌و‌نقل نداشته و سرمایه‌گذاری مناسبی در این زمینه صورت ندادند.

   آمار دولت پنجم و ششم از توسعه ریلی

اکبر هاشمی‌رفسنجانی، فعالیت خود به عنوان رئیس‌جمهور را از 12 مرداد 1368 آغاز کرد. از‌جمله فعالیت‌های دولت وی در عرصه ریلی (کلنگ‌زنی پروژه‌ها)، می‌توان به احداث راه‌آهن مشهد- مرز سرخس، اتصال شهر صنعتي البرز قزوين به شبكه راه‌آهن، دوخطه کردن خطوط ریلی تهران - گرمسار – مشهد، کلنگ‌زنی خط ریل بادرود – ميبد، احداث راه‌آهن چادرملو - اردكان – ارژنگ، راه‌اندازی بارانداز لطف‌آباد و اتصال به ايستگاه راه‌آهن آرتيق تركمنستان، اتصال شهر صنعتي كاوه (ساوه) به شبكه راه‌آهن، احداث خط دوم محمديه – شورآب، اتصال محمديه ۲ - محمديه ۱، احداث خط دوم آپرين - محمديه ۲، آغاز طرح اتصال بندر اميرآباد به شبكه راه‌آهن، کلنگ‌زنی خط ریل جاجرم – آلومينابوكسيت، احداث خط دوم ملكي – كرج و خط ریل نظاميه- مياندشت
 اشاره کرد.

توسعه ریل در دوران وی معادل هزار و 430 کیلومتر در 8 سال است که به طور میانگین سالانه 179 کیلومتر تخمین زده می‌شود. بیشترین سهم توسعه ریل در حالی به سال آخر ریاست جمهوری وی برمی‌گردد که در سال‌های دوم و سوم، این توسعه به‌طور کامل متوقف شده بود.

    دولت هفتم و هشتم و توسعه ریلی   

مدیریت کشور از 12 مرداد سال 1376 به رئیس این دولت تحویل داده شد. از دستاوردهای مهم ریلی این دولت می‌توان احداث خط سوم واريانت سمنان – دامغان، آغاز احداث خط سوم فريمان – سلام، راه‌اندازی خط ریل بافق – چادرملو (بافق - مشهد)، احداث خطوط ریلی محمديه ۲ - ساقه، احداث خط دوم محمديه – جمكران، كرمان – بم، آغاز پروژه ریلی چادرملو – مشهد (بافق - مشهد(، بم – زاهدان و اصفهان – شيراز دانست.

دولت هفتم و هشتم در 8 سال فعالیت خود، خطوط ریلی را به میزان هزار و 130 کیلومتر گسترش داده که این رقم به طور سالانه، معادل 141 کیلومتر می‌شود. این در حالی است که در سال 79، حدود 540 کیلومتر از خطوط ریلی کشور از دسترس خارج شد.

    توسعه ریل در دولت هشتم و نهم

محمود احمدی‌نژاد، رئیس دولت نهم و دهم کشور، در 12 مرداد 1384 سکان هدایت کشور را به دست گرفت. نکته جالب در 8 سال سکانداری وی، عدم اقبال به راه‌اندازی پروژه‌های ریلی است. در 8 سال ریاست جمهوری وی، اولویت به اتمام پروژه‌های نیمه‌تمام ریلی داده شد و بر همین مبنا هیچ پروژه ریلی آغاز نشد و صرفا به بهره‌برداری از پروژه‌های از قبل آغاز شده، بسنده شد.
در هر صورت، در دولت‌های نهم و دهم، در حدود هزار و 240 کیلومتر ریل به بهره‌برداری رسید. این

در حالی است که در 3 سال پایانی ریاست وی بر دولت، نه پروژه‌ای کلنگ‌زنی شده و نه حتی پروژه‌ای به بهره‌برداری رسیده، به طوری که در آمارهای جهانی حتی یک‌کیلومتر توسعه ریلی نیز ثبت نشده است.

   دولت پیشرو در توسعه

به این ترتیب و به زبان آمار، به نظر می‌رسد دولت پنجم و ششم، با در اختیار داشتن آمار هزار و 430 کیلومتری و همچنین، اقبال بیشتر به صنعت ریلی، رکورد توسعه ریل در کشور را در اختیار دارد. البته توسعه و احداث ریل در کشور همواره به تناسب شرایط اقتصادی و سیاسی رشد یا نزول داشته است.

در همین زمینه شاید احتمال جنگی بودن شرایط ایران در دوران سازندگی و یا اولویت دادن شرایط پس از جنگ به حمل‌و‌نقل هوایی و دریایی نقش داشته باشد لیکن آنچه درنهایت به عنوان پایه دوراندیش بودن یک دولت باقی می‌ماند هم بریدن روبان افتتاح خطوط ریلی است که کلنگ آن در دولت‌های قبلی زده شد و هم مصلحت‌اندیشی برای کشور و پایه‌گذاری پروژه‌هایی است که بریدن روبان افتتاح آن به دولت‌های بعدی واگذار شود.