آیا امکان افزایش قد در بزرگسالی وجود دارد؟ از شایعه تا واقعیت علمی + راهکارها

عصر ایران - بلندقدتر شدن آرزوی بسیاری از افراد است؛ چه نوجوانانی که در آستانه بلوغ هستند و چه بزرگسالانی که به دنبال راهی برای چند سانتی‌متر افزایش قد می‌گردند. اما علم در این باره چه می‌گوید؟ آیا پس از ۲۰ سالگی هنوز امیدی هست؟ در این مقاله، از داستان عجیب بلندقدترین انسان تاریخ تا واقعیت‌های بیولوژیک بدن انسان را بررسی می‌کنیم.

بلندقدترین انسان تاریخ: رابرت وادلو

در ۲۲ فوریه ۱۹۱۸، شخصی به نام رابرت پرشینگ وادلو (Robert Pershing Wadlow) متولد شد. او در ابتدا کودکی عادی بود، اما به دلیل فعالیت بیش از حد غده هیپوفیز، رشدی خیره‌کننده را تجربه کرد. او در ۱۳ سالگی حدود ۲ متر و ۲۰ سانتی‌متر قد داشت و در نهایت با قد ۲ متر و ۷۲ سانتی‌متر، لقب بلندترین انسان تاریخ را از آن خود کرد. داستان رابرت نشان‌دهنده قدرت هورمون‌ها است، اما باید دانست که رشد او ناشی از یک اختلال پزشکی نادر بود.

چرا رشد قد در یک سن خاص متوقف می‌شود؟

پاسخ علمی به این سوال در صفحات رشد (Epiphyseal Plates) نهفته است. در انتهای استخوان‌های بلند بدن، لایه‌هایی از غضروف وجود دارند که با تولید سلول‌های جدید، طول استخوان را افزایش می‌دهند.

1. دوران طلایی: بیشترین میزان رشد در دو مرحله رخ می‌دهد؛ از تولد تا ۳ سالگی و دوران بلوغ (۱۰ تا ۱۷ سالگی).

2. بسته شدن صفحات: پس از اتمام بلوغ، به دلیل تغییرات هورمونی (به‌ویژه افزایش استروژن و تستوسترون)، این صفحات غضروفی به استخوان سخت تبدیل می‌شوند.

3. نقطه پایان: وقتی صفحات رشد بسته شدند، دیگر هیچ متد طبیعی (تغذیه یا ورزش) نمی‌تواند طول استخوان را افزایش دهد.

آیا در ۲۰ سالگی هنوز شانس رشد داریم؟

برخی افراد در سنین ۱۹ یا ۲۰ سالگی افزایش قد را تجربه می‌کنند. این اتفاق تنها در صورتی رخ می‌دهد که:

• فرد دچار بلوغ دیررس باشد و صفحات رشد او هنوز بسته نشده باشند.

• فرد در نوجوانی دچار سوءتغذیه شدید بوده و در ۲۰ سالگی با دریافت مواد مغذی، بدن فرصت پیدا کرده تا آخرین جهش رشدی خود را انجام دهد.

حقیقت شگفت‌انگیز: شما صبح‌ها بلندتر هستید!

آیا می‌دانستید قد شما در طول یک شبانه‌روز تغییر می‌کند؟ به دلیل نیروی جاذبه، دیسک‌های غضروفی بین مهره‌های ستون فقرات در طول روز فشرده می‌شوند. این باعث می‌شود که شما در پایان شب حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر کوتاه‌تر از زمان بیداری در صبح باشید! هنگام خواب، این دیسک‌ها دوباره بازسازی شده و به حالت اول برمی‌گردند.

راهکارهای عملی برای بزرگسالان (افزایش قد ظاهری)

اگر صفحات رشد شما بسته شده است، قرص‌ها و پکیج‌های تبلیغاتی معجزه نمی‌کنند. اما می‌توانید با روش‌های زیر بلندتر به نظر برسید:

۱. اصلاح فرم بدن (Posture)

بسیاری از افراد به دلیل گودی کمر، افتادگی شانه‌ها یا قوز پشتی، چندین سانتی‌متر از قد واقعی خود را پنهان کرده‌اند. با انجام حرکات اصلاحی یوگا و پیلاتس و صاف نگه داشتن ستون فقرات، می‌توانید ۲ تا ۵ سانتی‌متر بلندتر دیده شوید.

۲. تقویت عضلات مرکزی بدن

عضلات شکم و کمر قوی به شما کمک می‌کنند تا همیشه صاف بایستید و فشار را از روی مهره‌های کمر بردارید که به حفظ حداکثر قد شما کمک می‌کند.

۳. جراحی افزایش قد (آخرین سنگر)

جراحی‌هایی مانند روش «الیزاروف» وجود دارند که در آن استخوان پا برش داده شده و به تدریج فاصله داده می‌شود تا استخوان جدید ساخته شود. این روش بسیار پرهزینه، دردناک و دارای عوارض جانبی است و معمولاً جز در موارد خاص پزشکی توصیه نمی‌شود.

پرسش‌های متداول

۱. آیا بارفیکس زدن قد را بلند می‌کند؟ در سن رشد بله، با تحریک صفحات رشد کمک می‌کند. در بزرگسالی خیر، اما با رفع فشردگی مهره‌ها باعث می‌شود در لحظه بلندتر به نظر برسید.

۲. نقش خواب در رشد قد چیست؟ بیش از ۷۵ درصد هورمون رشد انسانی (HGH) در زمان خواب عمیق ترشح می‌شود. کم‌خوابی در نوجوانی یکی از اصلی‌ترین دشمنان قد بلند است.

۳. آیا مکمل‌های کلسیم در بزرگسالی قد را بلند می‌کنند؟ خیر؛ کلسیم در بزرگسالی فقط به تراکم و استحکام استخوان کمک می‌کند و تاثیری بر طول آن ندارد.

جدول خلاصه فاکتورهای موثر بر قد

خط‌ ونشان بانک مرکزی برای بانک‌های ناتراز و رقابت ناسالم

بیشتر بخوانید:

اوج سرعت رشد قد دقیقاً چه زمانی است؟

تماشاخانه

حال دل؟ «خون شد و دم به دم  از مژه می‌چکانمش» / یاد جانباختگان دی ماه خونین با شعر سعدی و ابتهاج و صدای شجریان

دو دقیقه از سینمای ناب داریوش مهرجویی ؛ چگونه سوگ فردی، دسته جمعی می‌شود (تماشا کنید)

فیلم های دیگر