رقابت ناسالم در بازار مکاره خبر!

خبر دهی و خبر رسانی امر بسیار پراهمیتی است و شاید بسیاری از مردم ، این شعر مولانا را شنیده باشند که می فرماید:

جان نباشد جز خبر در آزمون / هر که را افزون خبر جانش فزون.

این شعر مولانا تا حدود زیادی درست است و هر که را خبر افزون تر باشد جانش ایمن تر است اما به شرطی که گرفتار سونامی "خبر و تبلیغ" نشویم و اخبار و اطلاعات با نظم و شکلی درست به دستمان برسد و خودمان قدرت انتخاب داشته باشیم.

این روزها اما به مدد عصر انفجار اطلاعات و ظهور و بروز شبکه های اجتماعی در کنار رسانه ها و بنگاه های خبری  با پدیده ای به نام "سونامی خبر و تبلیغ " مواجه ایم و الزاما نمی توانیم بگوییم هر که بیشتر تحت بمباران خبری – تیلیغی قرار دارد، جانش فزون تر و ایمن تر است. به واقع در کنار انواع و اقسام تبلیغات بنگاه های مختلف اقتصادی ، بنکاه های خبری نیز با یکدیگر رقابت می کنند و جدال آنها برای دیده شدن سبب شده است بسیاری از اصول حرفه ای و اخلاقی زیر پا گذاشته شود.
از سوی دیگر انبوه اخبار و اطلاعات "موثق و غیر موثق" که تشخیص "سره از ناسره" آن در بعضی مواقع حتی از عهده متخصصان و آگاهان به حوزه های مختلف نیز به راحتی بر نمیاید تبدیل به یک معضل جدی شده است.

شهروندان عموما بدون اطمینان یافتن از صحت یا عدم صحت خبر ها و مطالبی که در شبکه های اجتماعی به اشتراک گذاشته می شود آنها را بازنشر می کنند. برخی از افرادی که کمتر اطلاعات و آگاهی دارند بر این گمان هستند که هر آنچه در شبکه های اجتماعی می بینند وحی منزل است و عین حقیقت و متاسفانه در بسیاری از مواقع شاهد چرخه ای از بازنشر اخبار و مطالب نادرست در شبکه های اجتماعی هستیم که به جای  نشر آگاهی منجر به افزایش سرعت نقل اخیار و مطالب نادرست و غیرواقعی و در برخی مواقع شایعات و اخبار کذب می شود.

جدای از این موضوع همه روزه با پدیده رقابت سایتها ، خبرگزاری ها و بنگاه های خبری در ارسال پیامک های خبری – تبلیغی به شهروندان "گزینش شده یا نشده" مواجه هستیم و اگر این پدیده را در کنار ارسال پیامک های تبلیغی این شرکت و آن محصول و... بگذاریم می توانیم این نتیجه را بگیریم که با پدیده ای به نام سونامی خبر و تبلیغ مواجه هستیم که در بسیاری از موارد هیچ انگیزه و اشتیاقی برای دریافت آنها نداریم و در برخی موارد ممکن است حتی در اثر خواندن آنها گمراه شده و در برخی موارد نیز خشمگین شویم.

در واقع در این رقابت که در بسیاری از موارد "هدف تبلیغی" جای "رسالت اطلاع رسانی" نشسته است؛ این حقی به نام "آرامش فکر و ذهن" ماست که ضایع می شود. ما مجبور به بمباران شدن نیستیم اما پدیده ای به نام رقابت در بازار خبری و تجاری ما را مواجه با پدیده ای به نام خبرهای پیامکی و تبلیغات از طریق شبکه های اجتماعی و تلفن همراه و دیگر رسانه ها کرده است.
گویا گریزی هم از این وضعیت نداریم و چه بخواهیم و چه نخواهیم باید حضور این پدیده را تحمل کنیم و به آن بی اعتنایی کنیم.

نکته دیگر اما جدای از اصل این رقابت در "بازار مکاره " به راه افتاده ، نحوه ارایه این نوع تبلیغات و اخبار است. خوب است حالا که دستکم هواپیماهایی روزانه برای بمباران اعصاب مخاطبان می فرستیم ، خلبانان ماهرتری درون آن بنشانیم تا بتوانند درست نشانه گیری کرده و به هدف بزنند.

متاسفانه برخی رسانه ها و بنگاه های خبری حتی ویژگی های بسیار ساده یک اطلاع رسانی درست تیلیغی را در پیامک های ارسالی خود رعایت نمی کنند. آنها نه در زمان بندی ارسال اخبار رعایت اصول حرفه ای و اخلاقی را می کنند و نه در انتخاب نوع خبر در ساعات مختلف شبانه روز ملاحظات  را رعایت می کنند.

برای نمونه تنها اشاره به پیامک های تبلیغی- خبری یک پایگاه خبری در دو هفته گذشته به عنوان  " مشت نمونه خروار" کافی است تا اوج کج سلیقگی آنها را درک کرد.

نخست اینکه این پایگاه خبری برای خود وظیفه " خروس سحر خوان" را قایل است و در ساعات ابتدایی بامداد  و هنگامی که عقل سلیم می گوید مخاطب احتمالا در ساعات پایانی خواب شبانه روزی خود قرار دارد پیامک خبری می فرستد ، برخی مواقع اگر تلفن همراه خود را در کنار خود بگذارید و آن را به صورت بی صدا در نیاورده باشید احتمالا ساعت 6:30 بامداد با یک پیامک مواجه خواهید شد و از خواب خواهید پرید...

و حالا محتوای این پیامک چه می تواند باشد؟

نکته در این است که در انتخاب محتوای پیامک نیز کج سلیقگی وحشتناکی حاکم است. برای مثال مضمون سه پیامک ارسالی یک پایگاه خبری در هفته گذشته در ساعات خروس خوان سحری چنین بوده است:

-سونامی ایدز در ایران  
-زلزله در تهران قطعی است- گفت و گو با کارشناس و..
-خشکسالی و مصیبت کم آبی و..

ضرورتی ندارد یک پایگاه خبری به مخاطبان خود  در"صبح سحر خوان" با چنین "اخبار منفی" صبح بخیر بگوید. همه ما انسانیم و همه ما تحت تاثیر اتفاقات و اخبار ناگوار اطرافیان و جامعه مان قرار می گیریم و وقتی صبح اول وقت با خواندن پیامک یک خبر منفی که هیچ ضرورتی در آن وقت صبح نبوده است، مواجه می شویم ناخود اگاه اثرات انرژی منفی بر وجودمان مستولی می شود و تا پایان آن روز اوقات مان تحت تاثیر قرار می گیرد.

رعایت کردن  اصل بدیهی و منطقی "وقت شناسی" که با هر عقل سلیمی قابل درک و فهم و انجام است شاید کمترین انتظار از یک دستگاه و پایگاه خبری باشد؛ بماند رعایت بسیاری از جنبه های حرفه ای که متاسفانه در بسیاری از موارد به دلیل قرارنداشتن افراد حرفه ای در مناصب تبدیل به انتظاری گزاف و بیهوده شده است.