چرا سکسکه می‌کنیم؟ راز یکی از عجیب‌ترین واکنش‌های بدن

عصر ایران - سکسکه یکی از عجیب‌ترین و در عین حال آزاردهنده‌ترین واکنش‌های بدن است. تقریباً همه انسان‌ها و حتی بسیاری از حیوانات مانند گربه‌ها، سگ‌ها و موش‌ها حداقل یک بار در طول زندگی آن را تجربه می‌کنند. گاهی فقط چند ثانیه طول می‌کشد. گاهی هم آن‌قدر ادامه‌دار می‌شود که خواب، غذا خوردن و حتی صحبت کردن را مختل می‌کند.

اما سؤال اصلی اینجاست:

اصلاً چرا سکسکه می‌کنیم؟

دانشمندان مکانیزم آن را می‌شناسند، اما هنوز دلیل قطعی برای وقوعش پیدا نکرده‌اند.

سکسکه دقیقاً چیست؟

نام پزشکی سکسکه Singultus است. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که:

• دیافراگم به‌طور ناگهانی و غیرارادی منقبض می‌شود

• هوا با سرعت وارد ریه‌ها می‌شود

• دهانه حنجره (گلوت) سریع بسته می‌شود

• صدای «هیک» ایجاد می‌شود

در واقع سکسکه یک اسپاسم عصبی-عضلانی ناگهانی است.

چه عواملی باعث سکسکه می‌شوند؟

اگرچه علت دقیق مشخص نیست، اما محرک‌های شناخته‌شده‌ای وجود دارد:

عوامل رایج

• خوردن سریع غذا

• نوشیدنی‌های گازدار

• پرخوری

• بلعیدن هوا

• سیگار کشیدن

• تغییر ناگهانی دمای معده (نوشیدنی خیلی سرد یا داغ)

عوامل عصبی و پزشکی

• استرس و هیجان شدید

• تحریک عصب واگ یا فرنیک

• ریفلاکس معده

• برخی داروها

• مشکلات مغزی یا عصبی (در موارد نادر)

سکسکه در جنین و نوزادان؛ از چه زمانی شروع می‌شود؟

جالب است بدانید: سکسکه حتی قبل از تولد هم اتفاق می‌افتد.

پزشکان سکسکه را در جنین‌های داخل رحم مشاهده کرده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که سکسکه احتمالاً یک رفتار زیستی قدیمی و تکاملی است، نه صرفاً یک اختلال اتفاقی.

نظریه‌های علمی درباره علت سکسکه

دانشمندان چند فرضیه مهم مطرح کرده‌اند:

۱. تقویت عضلات تنفسی

برخی پژوهشگران معتقدند: سکسکه در جنین باعث تمرین عضلات تنفسی می‌شود.

اما مطالعات جدید نشان داده‌اند: سکسکه‌های کوتاه‌مدت تأثیر قابل‌توجهی بر قدرت عضلات ندارند.

۲. نظریه تکاملی (شباهت به دوزیستان)

یکی از جذاب‌ترین نظریه‌ها می‌گوید:

سکسکه بقایای یک مکانیسم تنفسی قدیمی از دوران تکامل است.

دانشمندان متوجه شده‌اند:

• حرکت دیافراگم در سکسکه

• بسته شدن حنجره

بسیار شبیه به تنفس قورباغه‌ها و وزغ‌هاست.

دوزیستان با این حرکت، آب را بدون ورود به ریه جابه‌جا می‌کنند.

احتمالاً مغز انسان هنوز این مدار عصبی قدیمی را حفظ کرده است و گاهی به شکل سکسکه فعال می‌شود.

۳. کمک به نوزادان برای تغذیه بهتر

فرضیه جدیدتر می‌گوید:

سکسکه ممکن است به نوزادان کمک کند:

• هوای بلعیده‌شده را خارج کنند

• معده فضای بیشتری برای شیر پیدا کند

• هضم راحت‌تر شود

به همین دلیل نوزادان بیشتر از بزرگسالان سکسکه می‌کنند.

۴. دیدگاه‌های مدرن‌تر (تحقیقات جدیدتر)

مطالعات عصب‌شناسی جدید نشان می‌دهد:

سکسکه احتمالاً نتیجه اختلال کوتاه‌مدت در هماهنگی اعصاب دیافراگم و مغز است.

یعنی: یک «نویز عصبی» یا خطای موقتی در سیستم تنفس.

به همین دلیل: بدن هدف مشخصی از انجام آن ندارد.

آیا روش‌های قطع سکسکه علمی هستند؟

روش‌های سنتی زیادی وجود دارد:

• حبس نفس

• نوشیدن آب سرد

• ترساندن ناگهانی

• تنفس داخل پاکت کاغذی

اما بیشتر آن‌ها پایه علمی قطعی ندارند.

روش‌هایی که از نظر علمی منطقی‌ترند:

این روش‌ها باعث افزایش CO₂ خون یا تحریک عصب واگ می‌شوند:

• حبس نفس ۱۰ تا ۲۰ ثانیه

• نوشیدن آرام آب

• تنفس در کیسه کاغذی

• فشار ملایم به زانوها روی شکم

• ماساژ دیافراگم

چه زمانی سکسکه خطرناک است؟

سکسکه در بیشتر موارد بی‌خطر است. اما اگر:

• بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد

• خواب یا غذا خوردن را مختل کند

• همراه با درد یا علائم عصبی باشد

باید به پزشک مراجعه کنید.

این شرایط ممکن است نشانه ای از مشکلات عصبی، گوارشی یا متابولیک باشد.

جمع‌بندی

سکسکه هنوز یکی از رازهای حل‌نشده بدن انسان است. ما می‌دانیم چگونه اتفاق می‌افتد، اما هنوز دقیقاً نمی‌دانیم چرا اتفاق می‌افتد.

آنچه مشخص است:

• بخشی از سیستم عصبی قدیمی ماست

• احتمالاً ریشه تکاملی دارد

• در بیشتر موارد بی‌خطر است

• و معمولاً خودبه‌خود برطرف می‌شود

تا زمانی که علم پاسخ قطعی بدهد، سکسکه همچنان یکی از جالب‌ترین و مرموزترین واکنش‌های بدن انسان باقی می‌ماند.

پروژه ۵۴۵؛ تلاش پنهان تل‌آویو برای تغییر روایت جنگ غزه در ایالات متحده

بیشتر بخوانید:

چه عواملی منجر به سکسکه کردن می‌شوند؟

تماشاخانه

موج برکناری زنان متخصص در میراث فرهنگی ایران / غیر متخصصین همچنان بر صندلی قدرت نشسته‌اند

ببینید آتش‌سوزی‌های صنعتی و تجاری در ایران / طی یک ماه بیش از ۳ آتش‌سوزی / نشت گاز ، سهل‌انگاری یا عمدی؟

فیلم های دیگر