چرا اسراییل از ترکیه عذرخواهی کرد؟

عصر ایران - آیا باید دولت ترکیه را برنده بزرگ واقعه " عذرخواهی " نتانیاهو از اردوغان بر سر مساله حمله 3 سال گذشته ارتش اسراییل به کشتی ترکیه ای " ماوی مرمره " دانست؟ چرا دولت نتانیاهو که دل خوشی نیز از اوباما ندارد راضی شد در نهایت پس از گذشت 3 سال از واقعه کشتی ماوی مرمره با وساطت اوباما از دولت آنکارا عذرخواهی کند؟

این عذرخواهی در شرایطی صورت گرفت که اوباما در آخرین دقایق حضور خود در اسراییل و در حال ترک فرودگاه بن گوریون تل آویو بود و بنا به گفته منابع دیپلماتیک از همانجا نتانیاهو با اردوغان تماس تلفنی می گیرد و از او عذرخواهی می کند.

واقعیت قضیه کمی پیچیده به نظر می رسد؛ یک دولت دست راستی و افراطی در اسراییل که در 3 سال گذشته نه تنها به خاطر کشتن 9 شهروند ترک،از ترکیه عذرخواهی نکرده بلکه همواره تاکید داشته که این اقدام تصمیمی درست و بجا و برای ممانعت از نقض امنیت این رژیم بوده است،به یکباره تصمیم به عذرخواهی می گیرد.
در تحلیل این قضیه اندک تردیدی نباید داشت که سردمداران رژیم صهیونیستی این امتیاز را بدون حساب و کتاب نداده اند و قطعا در قبال این تصمیم و اقدام ، انتظارات و دستاوردهایی را در نظر دارند.

آمریکا در 3 سال گذشته بارهااز اینکه دو متحد سنتی اش در خاورمیانه در شرایط خصومت و دشمنی بوده اند ابراز ناراحتی کرده بود و طبیعتا دولتمردان واشنگتن از اینکه رژیم اسراییل روابط نزدیک تری با آنکارا بر قرار سازد، خشنود خواهند بود ؛ اما سردمداران کنونی حاکم بر اسراییل به هیچ وجه روی خوشی به دولت اوباما نشان نداده اند و حتی نتانیاهو در انتخابات اخیر آمریکا به صراحت از میت رامنی رقیب جمهوریخواه اوباما حمایت کرد.

بنابراین با نگاهی اجمالی به واقعه ای که رخ داد باید این مساله را مورد تاکید قرار داد که ظاهرا بر اساس آنچه مشاهده شد سردمداران رژیم صهیونیستی مجبور شده اند عذرخواهی کنند و به خواسته اصلی دولت ترکیه جامه عمل بپوشانند، اما این اتفاق به یکباره و در خلاء صورت نگرفته است و زمینه ها و دلایلی فراتر از آنچه که در ظاهر مشاهده می شود در پس ماجرا وجود دارد.

دو دلیل عمده می تواند در پس ماجرا وجود داشته باشد:

دلیل نخست می تواند در ارتباط با تحولات جاری در سوریه و خوابی که احتمالا محور غربی- عربی ضد حکومت بشار اسد برای امسال(1392) تدارک دیده اند، مربوط باشد. بحران سوریه روز به روز به شرایط حساس خود نزدیک می شود و در صورت اعمال هر گونه مداخله نظامی از جانب غرب بر ضد حکومت سوریه، ترکیه و رژیم صهیونیستی دو ضلع مهم و دو بال عملیاتی بسیار مهم برای انجام سناریوی مداخله نظامی ناتو در سوریه خواهند بود. از این رو مقامات رژیم اسراییل با توجه به شرط دولت ترکیه برای همکاری با اسراییل و ناتو در مداخله نظامی در سوریه مجبور شده اند با گرفتن امتیازاتی از واشنگتن (که چند و چون آن هنوز مشخص نیست) تن به این عذرخواهی دهند.

دلیل دوم و در نگاهی فراتر به موضوع سوریه که اتفاقا بی ارتباط با سوریه نیز نیست مساله ایران و محور مقاومت مورد حمایت ایران در منطقه (شامل عراق، سوریه و حزب الله لبنان) است. غرب به خوبی می داند که هر گونه تغییر رژیم در سوریه مستلزم رویارویی جدی و عملی با محور مقاومت است و از این رو تضعیف این محور را برای ضربه زدن به منافع و نفوذ منطقه ای ایران حیاتی و مهم قلمداد می کند.

بازی جاری در منطقه که نقطه کانونی و بحرانی آن در سوریه است از همان روزهای نخست آغاز آن در دو سال پیش به گمان بسیاری از ناظران هدفی فراتر از سوریه و درواقع برای تضعیف موقعیت و جایگاه ایران در منطقه داشت. مساله هسته ای ایران، تشدید فشارهای تحریمی و اقتصادی و در کنار آن فشار برای تغییر رژیم در سوریه و عراق و ضربه زدن به حزب الله لبنان و... همه و همه با یک هدف استراتژیک که همانا گرفتن اهرم های قدرت و نفوذ منطقه ای ایران است، صورت می گیرد.

آمریکا و اسراییل و برخی کشورهای منطقه نظیر ترکیه و عربستان از سویی در تلاش هستند تا با تشدید فشارهای تحریمی و اقتصادی بر ایران ، این کشور را روز به روز از درون ضعیف تر کنند و از سوی دیگر در تلاش هستند تا با ایجاد ناآرامی در کشورهایی چون عراق و سوریه متحدان نزدیک جمهوری اسلامی ایران را با تغییر رژیم به دشمنان آن مبدل سازند تا در نهایت بتوانند نفوذ و استیلای خود را برخاورمیانه عملی کنند.

به نظر می رسد مصلحت فراتری که پیشتر سخنش رفت بی ارتباط به این سناریو مورد حمایت آمریکا و اسراییل نباشد و در این راستا یک عذرخواهی تلفنی هزینه چندان زیادی نخواهد داشت؛ به ویژه آنکه اگر طرف عذرخواهی کننده مطمئن باشد نتیجه عملی این اقدام او گرفتن امتیازاتی از واشنگتن و به پیش بردن سناریو استیلا جویی بر منطقه و تضعیف محور مقاومت ضد اسراییلی باشد.