تغيير فصل و تغيير جرائم

 فصل بهار به رنگارنگ شدن طبيعت مشهور است ولي همواره ذهن بشر درگير اين موضوع بوده که آيا فصول مختلف سال در رنگارنگي جرائم و يا ناهنجاريهاي رفتاري هم نقش دارد يا خير؟ از بقراط دوران طلايي يونان تا منتسکيو در عصر روشنگري و جرم شناسان معاصر در اين خصوص نظريه پردازي کرده اند. هر چند اين نظريات بيشتر بر اساس رويدادها و تجربيات اجتماعي بوده و کمتر متکي به تحقيقات فيزيولوژيک و آزمايشگاهي اند.

براي نمونه برخي از جرم شناسان به استناد آمارها ثابت کردند که جرائم خشن در مناطق داراي ارتفاع بيشتر و رطوبت کمتر و دماي بالا فراواني بيشتري دارند. و يا اينکه چون با بلند شدن روزها زمان حضور افراد در اجتماع افزايش مي يابد، در فصول رو به گرما جرائم بر عليه افراد رشد مي کند ولي در زمستان چون ساعات شب طولاني تر است جرايم بر عليه اموال مانند سرقت بيشتر مشاهده مي شود.

عده اي ديگر بر اساس اينکه ترشح هورمون هاي جنسي در ساير حيوانات در فصل بهار طغيان مي نمايد (چون حيوانات فيزيولوژي مشترکي با انسان دارند) معتقد بودند که جرائم منافي عفت و تجاوز به عنف در 6 ماهه اول سال نسبت به 6ماهه دوم سال که هوا سردتر است بيشتر مي شود.

البته تحقيقات آزمايشگاهي بعضي از اين حدس هاي تجربي را تأييد مي کند. براي مثال افراد ساکن در مناطق سرسبز و مرطوب آرام و خونسردتر هستند و يا اينکه ميزان استرس در افراد روستايي نسبت به شهرنشينان کمتر است.

در تحقيقي که پيروان مکتب جغرافيايي مشهور به «قانون حرارتي بزهکاري» انجام داده اند مشخص شده است که افزايش دما آستانه تحمل رواني را خصوصا در مناطق پرترافيک کاهش مي دهد و زمينه اي است براي نزاع و ضرب و جرح که گاهي منجر به قتل نيز مي شود و يا اينکه بعلت کوتاه شدن شب ها و امکان اسکان در فضاي باز مانند پارک ها و زيارتگاه ها و اماکن عمومي آمار فرار نوجوانان و جوانان از منزل، گاه تا 50% نسبت به فصل زمستان رشد پيدا مي کند.

لازم به يادآوري است که ما در جرائم همواره با عنصري معنوي يا نيت مجرمانه مواجه هستيم و مواردي که بعنوان نمونه و مصداق در سطور بالا آمد در قالب جرائم مي گنجيدند هر چند محرک بيروني مانند گرما و يا طول روز در آن نقش ايفا مي کردند. ولي تغيير فصل علاوه بر جرائم و ناهنجاري هاي رفتاري مانند عريان گرايي و بدپوششي تاثير مستقيمي هم بر روي حوادث دارند. مثلا غرق شدگي در رودخانه ها – سدها و سواحل دريا مخصوص 6 ماهه اول هر سال است و يا آمار آتش سوزي خصوصا در جنگل ها و منابع طبيعي يا حادثه سيل براي ساکنين بستر رودخانه ها رشد چشمگيري پيدا مي کند.

غرض از نوشتن اين سطور آن است که سياست گزاران و مديران اجرايي بايد آمادگي نيروهاي تحت امر خود را براي پيشگيري و مقابله با اين آسيب ها در دستور کار قرار داده و آموزش همگاني و هوشيارسازي مردم را در سرلوحه اقدامات خود منظور نمايند. زيرا بقول امام علي (ع) هرکس که با خيال راحت خوابيد دشمن او را بيدار خواهد کرد!

منبع: پایگاه اطلاع رسانی پلیس