چالش های یونان و ترکیه در آستانه انتخابات

عصر ایران؛ محمود فاضلی ؛ دیپلمات پیشین و تحلیلگر امور بین الملل ـ  در آستانه برگزاری انتخابات پارلمانی در یونان که به نظر می ‌رسد در اوایل سال ۲۰۲۷ برگزار شود و دولت راستگرای یونان قصد برگزاری انتخابات زودهنگام را ندارد، این کشور عضو ناتو و اتحادیه اروپا با چالش های مختلفی در روابطش با ترکیه روبرو خواهد بود:

نخستین چالش یونان، از سرگیری  عملیات اکتشافی در بستر دریا برای پروژه اتصال شبکه های برقی یونان- قبرس- اسرائیل می باشد که برای  پاییز برنامه ریزی شده است.

پیش‌ بینی می‌ شود در آغاز پاییز، اجاره کشتی مورد نیاز برای ادامه تحقیقات هیدروگرافیک این کابل امکان ‌پذیر شود. در آن زمان مشخص خواهد شد که آیا نیروی دریایی ترکیه رویکردی که در مقاطع زمانی مختلف سال ۲۰۲۴ در شرق جزایر کرت و کاسوس یونان در پیش گرفت، را تکرار خواهد کرد یا خیر، و در پی ورود شرکت فرانسوی به پروژه این کشور در کنار یونان واکنشی نشان خواهد داد. 

نگرانی های یونان از لایحه «وطن آبی» ترکیه

دومین نگرانی یونان این است که آیا ترکیه در پاییز یا در دوره پیش‌ انتخاباتی یونان، لایحه «وطن آبی» (Mavi Vatan)  را به پارلمان تسلیم خواهد کرد. چنین اقدامی به طور خودکار روابط دوجانبه را وارد بحران می ‌کند، به ‌ویژه در شرایطی که یونان احتمالا در میان رقابت انتخاباتی قرار خواهد داشت.

 تأسیس دو پارک آبی ترکیه در شمال شرقی دریای اژه و بین جزایر یونانی ممکن است به وخامت جدی در روابط یونان و ترکیه منجر شود. زمان بندی این اقدام تصادفی نبوده و تردیدهای آنکارا برای دستیابی به حداقل تفاهم با آتن، گویای این موضوع است. مخالفت اخیر ترکیه با برنامه جدید گردشگری یونان احتمالا باعث خواهد شد آنکارا، یونان را به استفاده ابزاری از حفاظت از محیط زیست متهم کند و خواستار اجتناب از اقدام های یکجانبه در دریاهای بسته یا نیمه بسته شود.

یونان مدعی است آنکارا به «تلاش خود برای نادیده گرفتن هر مفهوم و تفسیری از قانون دریاها و تحمیل واقعیت‌های جدید» ادامه خواهد داد. پارک‌های دریایی، هنگامی که به طور یکجانبه توسط یک کشور تعریف می ‌شوند، نمی ‌توانند از وسعت آب‌های سرزمینی فراتر روند. در مورد ۲ منطقه تعیین شده، ترکیه از آب‌های سرزمینی خود فراتر می ‌رود، به این معنی که طبق قانون دریاها، باید با کشور همسایه ‌ای که با آن آب‌های بین ‌المللی مشترک دارد، به توافق مشترک در مورد مناطق حفاظت شده دریایی برسد.

 طرف یونانی اعتقاد دارد که هیچ کشوری نمی ‌تواند از طریق مصوبات و تصمیمات داخلی، مانع تردد در آب‌های بین ‌المللی شود. یونان نمی‌ تواند حتی با گسترش آب‌های سرزمینی در جنوب جزیره کرت، این اقدام را بی‌ پاسخ گذارد.

نگرانی ها از دستیابی ترکیه به جنگنده اف-۳۵

سومین چالش یونان، بازگشت احتمالی ترکیه به برنامه جنگنده اف-۳۵ است. تحلیل‌گران تاکید می‌ کنند که همان‌ طور که ترکیه در ژانویه ۲۰۰۷ بدون هیچ اقدام موثری از سوی آتن، وارد این برنامه شد و در سال ۲۰۱۹ به دلایلی مرتبط با قوانین داخلی آمریکا از آن اخراج گردید، اکنون نیز یونان هیچ کنترلی بر تصمیمات واشنگتن، سرعت مذاکرات، یا توافق‌ های موازی میان واشنگتن، آنکارا، مسکو و کشورهای خلیج ‌فارس نخواهد داشت.

 این پرونده با روابط یونان - اسرائیل نیز گره خورده است، روابطی که به گفته آنها باید مستقل از عامل ترکیه ادامه یابد. با توجه به اینکه در ماه اکتبر در اسرائیل انتخابات برگزار می شود و این رژیم در صحنه‌ سیاسی به شدت قطبی‌ شده قرار خواهد داشت، هماهنگی بین آتن و تل آویو در برابر ترکیه دشوارتر خواهد بود.

چهارمین چالش، پیوستن شماری از کشورهای اروپایی به همکاری دفاعی- صنعتی با ترکیه است. نشست ناتو در ترکیه به خودی خود نوعی حمایت سیاسی برای تقویت همکاری سنتی با ترکیه تلقی شد.

به غیر از ترامپ که آشکارا علاقه خود را هم به اردوغان و هم به توانمندی‌ های صنایع دفاعی ترکیه نشان داده است، کشورهای دیگری نیز در این مسیر گام برمی ‌دارند: اسپانیا و ایتالیا پیوندهای دیرینه ‌ای با ترکیه دارند و عملا امکان تاسیس شرکت‌هایی با مقر در اتحادیه اروپا را به آنکارا داده ‌اند که صادرات و همکاری با غول ‌های صنعت دفاعی اروپا را تسهیل می کند. 

پس از روی کار آمدن آقای مرتس به عنوان صدراعظم آلمان، برلین نیز به تدریج محدودیت‌ های صادراتی را لغو کرده است. توافق راهبردی بریتانیا- ترکیه نیز در همین راستا امضا شد. حتی فرانسه نیز به نظر می ‌رسد در مسیر همکاری نزدیک‌ تر گام برمی ‌دارد.

پاریس موافقت خود را با فروش موشک‌های Meteor  برای جنگنده های یوروفایتر، همکاری Baykar  با SAFRAN در حوزه سامانه‌ های الکترواپتیکی پهپاد Bayraktar TB-2، گشوده شدن مسیر برای سامانه پدافند هوایی ایتالیایی-فرانسوی SAMP/T NG و فروش موشک‌ های ASTER 30 را اعلام کرده است.

پنجمین چالش مسئله قبرس و تلاش‌ های جاری برای ازسرگیری گفتگو پیش از پایان خدمت آنتونیو گوترش به عنوان دبیر کل سازمان ملل است. خطر اصلی نه مسئله قبرس، بلکه گفتگوی موازی میان اتحادیه اروپا و آنکارا در مورد موضوعاتی چون مشارکت ترکیه در برنامه SAFE و ارتقای اتحادیه گمرکی است که به ‌صورت غیررسمی با مذاکرات قبرس پیوند خورده ‌اند. 

تمام چالش های مذکور در حالی بر آتن فشار وارد می ‌کنند که شرکای اروپایی یونان، توجه خود را به چالش ‌های بزرگتر اروپا، به ‌ویژه جنگ اوکراین و بی ‌ثباتی خاورمیانه، متمرکز کرده و ترکیه در این فضا به عنوان شریکی ایده‌آل مرتبط با مدیریت هر دو بحران ظهور یافته است.

 ارتقای دیپلماتیک انکارناپذیر ترکیه که محصول فرآیندهایی کاملا مستقل از ابعاد مختلف روابط یونان و ترکیه است، آتن را در برابر پرسش ‌هایی جدی درباره کارایی سیاست های واکنشی که در ده سال گذشته اروپا در قبال ترکیه پیش گرفته بود قرار داده است.

نمودار رشد جمعیت در یونان و ترکیه

فشار افکار عمومی در ترکیه علیه یونان

ششمین چالش در روابط دو کشور فشار افکار عمومی در ترکیه علیه یونان است. آقای چلیک سخنگوی حزب عدالت و توسعه ترکیه (AKP) همکاری های سیاسی، اقتصادی و دفاعی یونان با اسرائیل را مورد انتقاد قرار داد که نشانگر نارضایتی آنکارا از تقویت دفاعی یونان و ائتلاف هایی که دولت آتن ایجاد کرده است.

او مدعی است «یونان در تلاش است تا ترکیه را «محاصره» کند و نسبت به توانمندی های ترکیه در میدان هشدار داد و تهدید کرد که ائتلاف با اسرائیل ممکن است «آسیب بزرگی» به یونان وارد کند. ما از ابتدا گفتیم که می ‌توانیم همه مسائل با یونان را در میز مذاکره حل کنیم و در این چارچوب، توانمندی ‌های دیپلماسی ترکیه بسیار بالا است. ما همسایه یکدیگرهستیم. دیگران ممکن است بروند، اما ما همین ‌جا خواهیم ماند. تصور یونان مبنی بر اینکه می تواند از طریق برخی ائتلاف های ناکارآمد یا واگذاری برخی فرآیندهای داخلی خود به اسرائیل، ترکیه را محاصره کند رویکردی کاملا پوچ و بی ‌پایه است و چنین موضعی به خود یونان نیز آسیب جدی وارد خواهد کرد». 

سخنگوی حزب عدالت و توسعه ترکیه، نخست وزیر یونان را نیز مورد انتقاد شدیداللحن قرار داده و معتقد است «امروز روشن است که سیاستمداری که می ‌پذیرد در کنار یک نازی‌ چون نتانیاهو بایستد، ضعف‌ جدی در درک مسیر حرکت جهان دارد. این مسئله به مشروعیت نیز مربوط می ‌شود. هیچ ‌کس که به سیاست مشروع و جهانی مشروع باور دارد، هرگز رویکرد همسویی با آنها اتخاذ نمی کرد. اما نخست وزیر یونان امروز تمایل و تلاش ویژه‌ ای برای در کنار قرار گرفتن نتانیاهو و تجاوزگری اسرائیل از خود نشان می‌ دهد و این امر بی ‌تردید به سود مردم یونان نیست.

قدرت ترکیه، هم در میز مذاکره و هم در میدان، توان بازدارندگی در برابر چنین توطئه‌ ها و ائتلاف های ادعایی را دارد. کشیده ‌شدن یونان به دنبال محاسبات و ماجراجویی ‌های برخی قدرت‌ های بزرگ، کاری است که یک سیاستمدار یونانی نباید انجام دهد. در نهایت، این مسائل باید بر سر میز مذاکره میان ترکیه و یونان حل ‌و فصل شوند.»

۳ روز عزای عمومی در زنجان در پی درگذشت شبیری‌زنجانی

بیشتر بخوانید:

مرگ و تشییع «قصاب بوسنی»/ راتکو ملادیچ: «نماد نسل‌کشی» یا قهرمان ملی!

اردوغان برای انتخابات ریاست جمهوری آینده ترکیه کاندیدا می‌شود

یونان و ترکیه؛ تنش در خصوص اقلیت ‎ترک تبار

تلاش ترکیه برای قانونی کردن دکترین «وطن آبی»/ یونان: عقب‌ نشینی نمی کنیم

یونان و ترکیه؛ گفتگوی سیاسی به رغم اختلافاتی دیرینه و عمیق

اعتراض مردم یونان به واگذاری بخشی از ساحل کشورشان به اسرائیل

تماشاخانه

قلعه قمیشلو؛ میراثی از حاکم ظالم که مردم نجاتش می‌دهند / یک اتاق عجیب پر از بریده‌های روزنامه‌های خارجی و برج نیم‌دایره مرموز

سلطان قلب‌ها؛ از سلطان ملودی‌ها تا تسخیر قلب عالم

فیلم های دیگر