روی دیگر ساموئل بکت در آلمان نازی

به گزارش ایسنا، دفترچه‌های خاطرات ساموئل بکت - نمایشنامه‌نویس نامدار ایرلندی - که برای نخستین‌بار در این ماه منتشر می‌شوند، تصویری متفاوت از روزهایی ارائه می‌دهد که او پیش از آغاز جنگ جهانی دوم در آلمان گذراند و نشان می‌دهد چگونه ظهور نازیسم را درک می‌کرد و نسبت به آن احساس نگرانی و انزجار داشت.

جنگ هنوز در اکتبر ۱۹۳۶ به‌طور مستقیم متصور نمی‌شد که ساموئل بکت به شهر هامبورگ آلمان سفر کرد اما پس از مشاهده خشم و هیجانی که فریادهای آدولف هیتلر در میان مردم عادی آلمان ایجاد می‌کرد، مطمئن شد که صلح نمی‌تواند دوام بیاورد.

او در ۶ اکتبر در دفتر خاطراتش نوشت: «آن‌ها به‌زودی مجبورند، بجنگند یا منفجر شوند.»

۶ دفترچه‌ای که بکت در جریان سفر ۶ ماهه‌اش در آلمان، از اواخر سپتامبر ۱۹۳۶ تا آوریل ۱۹۳۷، گردآوری کرد و قرار است، انتشارات آلمانی «سورکمپ» برای نخستین‌ بار در ۲۰ اگوست امسال منتشرشان کند، دیدگاه رایجی را درباره نویسنده «در انتظار گودو» زیر سؤال می‌برد؛ دیدگاهی که بکت را شاعری صرفا بدبین می‌دانست که به ناامیدی و سکون علاقه داشت اما نسبت به سیاست و رویدادهای واقعی زندگی بی‌تفاوت بود.

منتقدان گذشته با تکیه بر نامه‌ها و بخش‌هایی از دفتر خاطرات او به این نتیجه رسیده بودند که برنده نوبل ادبیات ۱۹۶۹ در جریان سفرش به آلمان غرق در مسائل شخصی خود بوده و توجهی به ظهور دیکتاتوری نداشته است. اما دفترهای خاطرات در شکل کاملشان نشان می‌دهند که بکت با دقت، نارضایتی و ایدئولوژی نازیسم را زیر نظر داشته است.

بکت که در سال ۱۹۴۰ به مقاومت فرانسه پیوست، در آن زمان عمدتا انزجار خود را از نازیسم پنهان می‌کرد و تنها از طریق شوخی‌ها و تقلیدهای ظریف از رفتارهای تمامیت‌خواهانه اعتراض خود را نشان می‌داد؛ مثلا زمانی که از او خواسته می‌شد سلام نازی را انجام دهد، دست اشتباهش را بالا می‌برد.

مارک نیکسون، یکی از ویراستاران این دفترچه‌ها و استاد ادبیات مدرن و مطالعات بکت در دانشگاه «ریدینگ» می‌گوید: «او می‌دانست که ممکن است دفترهای خاطراتش توقیف شوند. بنابراین باید مراقب می‌بود، چون لازم بود همراه آنها از آلمان خارج شود. شاید اگر چنین خطری بالای سرش نبود، می‌توانست، صریح‌تر بنویسد. اما این دفترها به‌وضوح نوعی شورش علیه گفتمان نازی‌ها هستند.»

سفر بکت به حدود ۳۰ شهر و شهرک آلمان، از جمله هامبورگ، برلین، درسدن و مونیخ، با هدف دیدن آثار هنری و تقویت مهارت‌های زبانی او انجام شد.

علاقه او به زبان آلمانی که سومین زبانش پس از انگلیسی و فرانسوی بود، احتمالاً تحت تأثیر سفرهای طولانی‌ مدت او بین سال‌های ۱۹۲۸ تا ۱۹۳۲ به کاسل قرار داشت؛ جایی که دخترخاله و معشوقه‌اش «پگی سینکلر» همراه خانواده‌اش زندگی می‌کرد.

به گزارش گاردین، بکت در حالی شاهد سقوط تدریجی کشور به سوی تمامیت‌خواهی بود که خود در وضعیت روحی دشواری قرار داشت. پگی در ماه می ۱۹۳۳ در آلمان بر اثر بیماری سل درگذشته بود و پدر بکت نیز ماه بعد بر اثر حمله قلبی از دنیا رفت. اعضای باقی‌مانده خانواده سینکلر که تبار یهودی داشتند، در سال ۱۹۳۶ مجبور به ترک آلمان شدند.

زمانی که بکت سفر خود را به مقصد شهر کوکسهافن آلمان آغاز کرد، دو سال بود که تحت روانکاوی قرار داشت. دفترهای خاطراتش نیز سرشار از اضطراب عمیق، شکایت‌ها، مشکلات پزشکی، مسائل مربوط به عملکرد بدن، مشکلات مالی و نگرانی درباره ناتوانی در نوشتن بود.

گاهی تفکیک مشکلات شخصی او از فضای سیاسی تاریک‌ اطرافش دشوار است. او در ۱۵ ژانویه ۱۹۳۷ نوشت: «به‌زودی واقعا شروع می‌کنم به بالا آوردن. یا برمی‌گردم خانه.»

نیکسون می‌گوید: «بکت آنچه را می‌بیند، می‌نویسد و ارزش کار او همین است. در عین حال، این دفترها بخش مهمی از مسیر تبدیل شدن بکت به «بکت» هستند. او در دفترهایش مرتب به خودش می‌گوید باید مینیمال‌تر بنویسد؛ همان بکتی که ما می‌شناسیم و همه چیزهای غیرضروری را کنار می‌گذارد.»

به عقیده نیکسون، مهاجرت بعدی بکت به فرانسه و مشارکت او در مقاومت فرانسه را می‌توان واکنشی به آنچه در آلمان نازی شاهدش بود، دانست.

این دفترچه‌های خاطرات آلمانی که ۵۴۵ صفحه دارند و با دست‌خطی بسیار ریز و دشوار برای خواندن نوشته شده‌اند، پس از مرگ بکت در سال ۱۹۸۹ در زیرزمین آپارتمان او در پاریس پیدا شدند. ادوارد بکت - برادرزاده او - این دفترها را پیدا کرد و سپس با همکاری نیکسون و اولیور لوبریش برای انتشار ۱۲۰هزار واژه ثبت‌شده در آنها تلاش کرد.

حق انتشار این کتاب تاکنون در کشورهایی از جمله چین، فرانسه و ایتالیا نیز خریداری شده است.

کتاب «ساموئل بکت: دفترچه‌های خاطرات آلمانی» به زبان‌های آلمانی و انگلیسی ۲۰ آگوست توسط انتشارات «زوهرکمپ» منتشر می‌شود.