اولین پارلمان سوریه بعد از بشار اسد (+عکس)/ بدون شعار، بدون کف زدن

عصرایران؛ رضا حیران - پارلمان جدید سوریه 19 ماه بعد از سقوط حکومت بشار اسد آغاز به کار کرد.  

پارلمان جدید قرار است در دوره انتقالی، قوانین جدید را تصویب کند و در تدوین قانون اساسی دائمی نقش داشته باشد، اما همزمان با انتقادهای فراوانی درباره نحوه تشکیل، میزان استقلال و اختیاراتش روبه‌رو است. 

احمد الشرع رئیس جمهوری موقت سوریه، در نخستین جلسه پارلمان جدید سخنرانی کرد.

تفاوت پارلمان فعلی و پارلمان بشار اسد تنها به تغییر پرچم و آرم حکومت نبود بلکه رفتارها در صحن مجلس هم دیگر شبیه مجلس زمان اسد نیست. پارچه صندلی های پارلمان هم از قرمز به سبز تغییر کرده است. قرمز رنگ دولت سوریه در زمان اسدها بود و در دولت جدید به سبز تغییر کرده است.

آنچه در پارلمان جدید توجه ها را به خود جلب کرد خودداری از همه رفتارها و سخنانی است که در زمان بشار اسد انجام می شد از جمله شعار دادن به نفع اسد و کف زدن برای او هنگامی که سخنرانی می کرد.

احمد الشرع رئیس جمهوری موقت سوریه در جلسه افتتاحیه پارلمان سخنرانی کرد اما به مانند سخنرانی های بشار اسد خبری از شعار دادن نمایندگان برای رئیس جمهوری یا کف زدن های ممتند نبود. حتی در ابتدای جلسه و قبل از شروع آن، شماری از نمایندگان اسلامگرا، شعارهای اسلامی و ذکر های اسلامی را با صدای بلند تکرار می کردند.

نخستین جلسه پارلمان جدید سوریه

در پایان سخنرانی احمد الشرع رئیس جمهوری سوریه در پارلمان، یکی از نمایندگان به شوخی بلند شد و به طنز خطاب به او گفت آقای رئیس جمهوری، به خدا سوگند که جهان برای ریاست شما کم است. این گفته با خنده حضار روبه رو شد.

این سخن یادآور شعار جدی یکی از نمایندگان حزب بعث در پارلمان سوریه بود که به هنگام سخنرانی بشار اسد خطاب به او گفته بود آقای رئیس جمهوری، به خدا سوگند که رهبری جهان عرب بر شما کم است و شما باید رهبری جهان را برعهده داشته باشید. این شعار چاپلوسانه آن زمان به سرعت در شبکه های اجتماعی پخش شد و به عنوان نمونه ای از چاپلوسی های نمایندگان پارلمان برای بشار اسد دست به دست شد.

در اولین جلسه پارلمان همچنین نمایندگان از سنت کف زدن به هنگام سخنرانی رئیس جمهوری نیز خودداری کردند تا صحنه های کف زدن ممتد نمایندگان پارلمان هنگام سخنرانی بشار اسد در میانه و پایان سخنرانی او یادآوری نشد.

سخنرانی احمد الشرع رئیس جمهوری موقت سوریه در نخستین جلسه پارلمان جدید

 همین اتفاقات باعث شده فیلم هایی از مقایسه سخنرانی احمد الشرع و بشار اسد در پارلمان در شبکه های اجتماعی منتشر شود. 

پارلمان سوریه در زمان حکومت حدود نیم قرن حزب بعث و دو رئیس جمهوری پدر و پسر (حافظ و بشار اسد)، اختیارات واقعی برای نظارت یا قانون گذاری نداشت. اکثریت همیشه در اختیار نمایندگان حزب بعث قرار می گرفت و روند برگزاری انتخابات نیز همیشه مورد انتقاد فعالان حقوقی و سیاسی بود.

 پارلمان چگونه تشکیل شد؟

پارلمان جدید سوریه 210 کرسی دارد. دو سوم اعضا (140 نفر) از طریق هیات‌های انتخاباتی استانی و انتخابات غیرمستقیم برگزیده شدند و یک سوم دیگر (70 نفر) را احمد الشرع، رئیس‌جمهوری انتقالی سوریه، مستقیماً منصوب کرد. این انتصاب‌ها در اول ژوئیه انجام شد و با تکمیل فهرست اعضا، پارلمان فعالیت خود را آغاز کرد.  

پارلمان جدید سوریه

یعنی برای تشکیل پارلمان جدید، انتخابات سراسری و عمومی برگزار نشده است. این موضوع انتقاداتی را به دنبال داشته است.

این مجلس برای یک دوره انتقالی 30 ماهه تشکیل شده است و بر اساس اعلام دولت، وظیفه دارد زمینه را برای تدوین قانون اساسی جدید و برگزاری انتخابات سراسری در آینده فراهم کند.

بر اساس اعلامیه قانون اساسی موقت سوریه، پارلمان می‌تواند لوایح را بررسی و تصویب کند، پیشنهاد قانون ارائه دهد و در تدوین قانون اساسی دائمی مشارکت داشته باشد.

با این حال، اختیارات آن محدود است و نظام سیاسی همچنان ریاستی باقی مانده است. رئیس‌جمهوری اختیار گسترده‌ای در اداره کشور دارد و بخش مهمی از قدرت اجرایی در اختیار اوست. منتقدان می‌گویند مجلس در شرایط کنونی توان کافی برای کنترل دولت یا ایجاد توازن میان قوا را ندارد.  

انتقادات

 با وجود معرفی این مجلس به‌عنوان نماد آغاز دوران جدید سوریه، منتقدان ایرادهای متعددی را مطرح کرده‌اند.

  پارلمان سوریه 

نخستین انتقاد به  نحوه انتخاب اعضا بازمی‌گردد. از آنجا که یک سوم نمایندگان مستقیماً توسط رئیس‌جمهوری منصوب شده‌اند و دو سوم دیگر نیز از طریق انتخابات عمومی انتخاب نشده‌اند، مخالفان می‌گویند پارلمان از پشتوانه مستقیم رأی مردم برخوردار نیست. 

به نوشته رویترز، دومین انتقاد، تمرکز قدرت در دست رئیس‌جمهوری است. منتقدان معتقدند اختیارات گسترده احمد الشرع و نقش او در تعیین بخشی از نمایندگان، استقلال پارلمان را کاهش داده است. برخی تحلیلگران این ساختار را مشابه نظام ریاستی متمرکز می‌دانند که در آن قوه مقننه قدرت محدودی دارد.

سومین انتقاد، نمایندگی اقلیت‌هاست. اگرچه دولت اعلام کرده کردها، مسیحیان، علوی‌ها و دیگر اقلیت‌ها در پارلمان حضور دارند، اما منتقدان می‌گویند سهم آنان کمتر از وزن واقعی جمعیتی‌شان است. همچنین به دلیل ادامه ناآرامی‌ها، برخی مناطق از جمله استان سویداء (دروزی نشین) هنوز نمایندگان کامل خود را به پارلمان نفرستاده‌اند و تعدادی از کرسی‌ها خالی مانده است. 

چهارمین انتقاد به حضور زنان مربوط می‌شود. زنان حدود 10 درصد کرسی‌های پارلمان را در اختیار دارند؛ موضوعی که از سوی برخی نهادهای بین‌المللی و فعالان حقوق زنان ناکافی توصیف شده است.

تشکیل پارلمان در شرایطی انجام شد که برخی مناطق سوریه هنوز به‌طور کامل تحت کنترل دولت مرکزی نیستند. انتخابات در بخش‌هایی از سویداء و مناطقی که پیش‌تر در کنترل نیروهای کرد قرار داشت، با تأخیر یا تغییر روبه‌رو شد و همین مسئله بر ترکیب نهایی مجلس اثر گذاشت.

رئیس جدید پارلمان کیست؟

در نخستین جلسه پارلمان جدید سوریه، عبدالحمید العواک به عنوان رئیس انتخاب شد. این انتخاب، مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت.

او از استان حسکه است، سابقه فعالیت قضایی دارد و در سال‌های آغازین جنگ داخلی از حکومت اسد جدا شده بود. 

عبدالحمید العواک رئیس اولین پارلمان سوریه بعد از بشار اسد

العواک، حقوقدان و قاضی سوری، پس از سقوط حکومت بشار اسد به یکی از چهره‌های اصلی روند انتقال سیاسی در سوریه تبدیل شد و در تدوین پیش‌نویس اعلامیه قانون اساسی دوره انتقالی نقش محوری ایفا کرد.

العواک متولد سال ۱۹۶۶ در استان حسکه در شمال شرق سوریه است. او تحصیلات خود را در رشته حقوق آغاز کرد و در سال ۱۹۹۰ مدرک کارشناسی حقوق را از دانشگاه حلب دریافت کرد. وی در سال ۲۰۰۹ موفق به اخذ کارشناسی ارشد حقوق اداری از دانشگاه اسلامی لبنان شد و پس از آن دکترای حقوق اساسی را از دانشگاه بیروت عربی دریافت کرد.

العواک فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه حقوق و قضا از دهه ۱۹۹۰ آغاز کرد. او بین سال‌های ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۸ مدیر امور حقوقی اداره حوزه دجله و خابور بود. پس از آن وارد دستگاه قضایی سوریه شد و به عنوان قاضی با درجه مشاور در وزارت دادگستری این کشور فعالیت کرد. بر اساس گزارش تلویزیون سوریه، فعالیت قضایی او از سال ۱۹۹۸ آغاز شد و حدود ۱۶ سال ادامه یافت.

او علاوه بر فعالیت‌های قضایی، در حوزه آموزش عالی نیز حضور داشته است. وی هم‌زمان با آغاز جنگ داخلی سوریه به ترکیه مهاجرت کرد و فعالیت دانشگاهی خود را در این کشور ادامه داد. العواک از سال ۲۰۱۶ به عنوان استادیار در دانشگاه ماردین آرتوکلو در ترکیه مشغول تدریس شد. همچنین به عنوان مدرس در دانشکده حقوق دانشگاه فرات نیز تدریس کرده است.

پس از سقوط حکومت بشار اسد و آغاز دوره انتقالی در سوریه، العواک به یکی از چهره‌های اثرگذار در بازسازی ساختار حقوقی و سیاسی این کشور تبدیل شد. او عضو کمیته هفت‌نفره تدوین پیش‌نویس اعلامیه قانون اساسی دوره انتقالی بود و به عنوان سخنگوی این کمیته، اعلام کرد که این سند بر پایه نتایج «نشست گفت‌وگوی ملی» تدوین شده است.

به گفته العواک، اعلامیه قانون اساسی دوره انتقالی، نظام ریاستی را برای یک دوره انتقالی پنج‌ساله پیش‌بینی کرده و چارچوب حقوقی اداره سوریه در این دوره را مشخص می‌کند. نقش او در تدوین این سند، جایگاهش را به عنوان یکی از مهم‌ترین حقوقدانان حاضر در روند انتقال سیاسی سوریه تثبیت کرده است.

پارلمان جدید سوریه در حال انتخاب رئیس 

دولت انتقالی سوریه می‌گوید این مجلس نهادی موقت است و پس از تدوین قانون اساسی جدید و فراهم شدن شرایط امنیتی، انتخابات سراسری و مستقیم برگزار خواهد شد. اما منتقدان معتقدند موفقیت این روند به میزان استقلال پارلمان، مشارکت واقعی همه گروه‌های سیاسی و قومی و کاهش تمرکز قدرت در نهاد ریاست‌جمهوری بستگی دارد. 

بشار اسد در پارلمان سوریه

بشار اسد در پارلمان سوریه

بشار اسد در پارلمان سوریه

بشار اسد در پارلمان سوریه

بشار اسد در پارلمان سوریه

بشار اسد در پارلمان سوریه

بشار اسد در پارلمان سوریه

بشار اسد در پارلمان سوریه

دژ گرانیتی در زاگرس؛ ناگفته‌هایی از تاسیسات هسته‌ای زیرزمینی در کوه کلنگ / چرا عمیق‌ترین تاسیسات زیرزمینی ایران هدف حمله ترامپ است؟

بیشتر بخوانید:

انتخاب رئیس جدید پارلمان سوریه

برکناری ناگهانی رییس پارلمان سوریه

هیات پارلمانی 7 کشور از ایران عازم سوریه می‌شوند

«اللحام» بار دیگر رئیس پارلمان سوریه

تماشاخانه

مروری بر فینال‌های جام جهانی ؛ ۱۳ تیم ، ۸ برنده / اعداد درباره این مسابقات چه می‌گویند؟

انگلستان در برابر نروژ یا حمله دوباره وایکینگ‌ها به انگلوساکسون‌ها / ۱۳۰۰ سال پیش چه اتفاقی افتاد؟

فیلم های دیگر