روشهای هورمونی پیشگیری از بارداری به میلیونها زن در سراسر جهان کمک کردهاند تا چرخه قاعدگی خود را مدیریت کنند و درباره زمان بارداری تصمیم بگیرند. اما مانند هر داروی دیگری، این روشها نیز در کنار مزایا، خطرات احتمالی خود را دارند و باید با آگاهی و مشورت پزشک انتخاب شوند.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert ؛ اکنون پژوهشگران سازمان داروهای دانمارک با بررسی ۲۵ سال دادههای سلامت نزدیک به سه میلیون زن، شواهد تازهای ارائه کردهاند که نشان میدهد تنها برخی از انواع خاص روشهای هورمونی پیشگیری از بارداری با افزایش خطر ابتلا به مننژیوم؛ یک تومور نادر اما معمولاً قابل درمان مغز، مرتبط هستند.
نتایج این مطالعه در مجله JAMA Network Open منتشر شده است.
بر اساس این پژوهش، بیشترین ارتباط با مننژیوم در میان زنانی دیده شد که از آمپول ضدبارداری مدروکسیپروژسترون (Depo-Provera) استفاده میکردند. در این گروه، خطر نسبی ابتلا به این تومور حدود چهار برابر بیشتر از سایر افراد بود.
همچنین پژوهشگران دریافتند که قرصهای ترکیبی ضدبارداری و قرصهای فقط پروژستینی (مینیپیل) نیز با افزایش خفیفتر خطر همراه هستند؛ بهطوری که خطر نسبی در این افراد حدود ۱.۵ برابر افزایش یافته است.
با این حال، نکته مهم این است که این افزایش خطر فقط در دوران استفاده از روش پیشگیری از بارداری مشاهده شد و معمولاً طی پنج سال پس از قطع مصرف داروهای پروژستینی، این خطر به سطح طبیعی بازمیگردد.
خطر واقعی همچنان بسیار پایین است
«پل فارو»، اپیدمیولوژیست سرطان در دانشگاه علوم سلامت Cedars-Sinai آمریکا، میگوید اگرچه افزایش چهار برابری خطر ممکن است نگرانکننده به نظر برسد، اما باید به خطر مطلق نیز توجه کرد.
به گفته او، در حالت عادی حدود ۵ زن از هر هزار نفر در طول زندگی به مننژیوم مبتلا میشوند. این رقم در زنانی که بین ۲۵ تا ۴۴ سال از آمپول مدروکسیپروژسترون استفاده میکنند، به حدود ۶ نفر از هر هزار نفر میرسد.
او تأکید میکند:
«این افزایش خطر بسیار اندک باید در کنار مزایای روشهای مختلف پیشگیری از بارداری ارزیابی شود. زنان نباید بدون مشورت با پزشک مصرف داروی پیشگیری از بارداری خود را قطع کنند.»
مننژیوم توموری است که از پردههای محافظ اطراف مغز و نخاع منشأ میگیرد. حدود ۹۰ درصد این تومورها خوشخیم هستند، اما در برخی موارد میتوانند باعث تشنج، اختلالات شناختی یا سایر مشکلات عصبی شوند. درمان معمولاً شامل جراحی یا پرتودرمانی است.
هشدار جدید سازمان غذا و داروی آمریکا
از سال ۲۰۲۴ تاکنون، هزاران زن که پس از دریافت آمپول دپو-پروورا به مننژیوم مبتلا شدهاند، علیه شرکت فایزر شکایت کردهاند.
در دسامبر ۲۰۲۵ نیز سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برچسب هشدار جدیدی را برای این آمپول تأیید کرد که به ارتباط احتمالی آن با مننژیوم اشاره میکند.
دانشمندان سالهاست گمان میکنند پروژسترون و ترکیبات مصنوعی مشابه آن، موسوم به پروژستوژنها، ممکن است در رشد مننژیوم نقش داشته باشند.
این مواد در برخی از روشهای پیشگیری از بارداری از جمله آمپولها، آییودیهای هورمونی، قرصهای ترکیبی و قرصهای فقط پروژستینی استفاده میشوند.
به گفته «چانا جایاسنا»، متخصص غدد تولیدمثل از کالج سلطنتی لندن:
«بیشتر مننژیومها گیرندههایی دارند که به هورمون پروژسترون پاسخ میدهند؛ بنابراین از نظر زیستی منطقی است که داروهای مشابه پروژسترون بتوانند اندکی خطر رشد این تومورها را افزایش دهند.»
یافتهها درباره درمان جایگزینی هورمونی صدق نمیکند
پژوهشگران تأکید میکنند این مطالعه درمان جایگزینی هورمونی (HRT) را بررسی نکرده است. از آنجا که در HRT از دوزهای بسیار پایینتر پروژسترون استفاده میشود، انتظار نمیرود این نتایج درباره زنانی که از این درمان استفاده میکنند، صدق کند.
متخصصان چه توصیهای میکنند؟
کارشناسان تأکید دارند که با وجود این یافتهها، نباید زنان را از استفاده از روشهای هورمونی پیشگیری از بارداری منصرف کرد، زیرا خطر مننژیوم همچنان بسیار پایین است و این داروها برای بسیاری از زنان مزایای مهمی دارند.
با این حال، پزشکان باید پیش از تجویز، درباره مزایا و خطرات هر روش پیشگیری از بارداری با بیمار گفتوگو کنند تا انتخاب آگاهانهتری انجام شود.
همزمان، آژانس دارویی اروپا (EMA) نیز در حال بررسی دقیقتر ارتباط میان داروهای پروژستینی و مننژیوم است.