آشنایی با بوئینگ X-36؛ شگفتی فراموش‌شده هوانوردی نظامی و آغاز طراحی جنگنده‌های بدون دم (+عکس)

بوئینگ X-36 یک نمونه آزمایشی بی‌دم بود که در ۱۹۹۷ با ۳۱ پرواز نشان داد یک جنگنده بدون سکان می‌تواند در زوایای حمله بالا پایدار و مانورپذیر باقی بماند.

به گزارش گجت نیوز، برنامه X-36 از همکاری مرکز تحقیقاتی ایمز ناسا و‌ بخش Phantom Works مک‌دانل داگلاس آغاز شد و از اواخر دهه ۱۹۸۰ تا میانه دهه ۱۹۹۰ توسعه یافت. هدف اصلی پاسخ به این پرسش بود که آیا می‌توان سطوح دم را حذف کرد تا رادارپذیری کاهش یابد و در عین حال مانورپذیری لازم برای نبرد حفظ شود. دو نسخه ۲۸ درصدی از یک جنگنده فرضی از سال ۱۹۹۴ ساخته شدند و برنامه در نهایت حدود ۲۱ میلیون دلار هزینه برداشت.

بوئینگ X-36؛ طراحی و مشخصات

• مدل‌ها به اندازه ۲۸ درصد نمونه اصلی بودند. طول هواپیما ۱۹ فوت و دهانه بال کمی بیش از ۱۰ فوت بود. وزن کامل حدود ۱٬۲۵۰ پوند اعلام شد.
• پیشرانه یک توربوفن Williams F112 با حدود ۷۰۰ پوند نیروی رانش بود.
• طراحی فاقد سکان عمودی و افقی بود و برای حفظ پایداری از یک کانارد جلو، بالچه‌های شکاف‌دار به‌عنوان روستور کنترل و نازل رانش بردار استفاده شد.
• حذف دم، پایداری ذاتی را از بین برد؛ بنابراین یک سامانه دیجیتال پرواز-by-wire یک‌کاناله به‌همراه قوانین کنترلی خاص کار کنترل را بر عهده داشت.

آزمایش‌های پروازی و عملکرد

• نخستین برخاست در ۱۷ مه ۱۹۹۷ انجام شد و برنامه در مجموع ۳۱ پرواز را طی ۲۵ هفته انجام داد با مجموع زمان پروازی ۱۵ ساعت و ۳۸ دقیقه.
• بالاترین ارتفاع ثبت‌شده ۲۰٬۲۰۰ فوت و بیشینه سرعت ۲۰۶ نات گزارش شد.
• هواپیما در زوایای حمله تا ۴۰ درجه پرواز کرد و ناسا ثبت کرد که برنامه به اهداف پروژه دست یافت یا فراتر رفت و رفتار کلی پایدار و مانورپذیر بود.

نرم‌افزار یادگیرنده و برنامه RESTORE

• در دسامبر ۱۹۹۸ دو پرواز آزمایشی در قالب برنامه RESTORE انجام شد که در آن یک لایه نرم‌افزاری مبتنی بر شبکه عصبی به قوانین کنترلی افزوده شد.
• تیم آزمایشی شکست‌های شبیه‌سازی‌شده در کارایی سطوح کنترل مانند فلپ و آیِلِرون را وارد کرد و شبکه عصبی کاهش عملکرد را شناسایی و تنظیم‌های لازم را انجام داد تا هواپیما به پرواز امن ادامه دهد.
• این آزمون از پیشینه اثبات‌شده کنترل‌های یادگیرنده و تطبیقی در هواپیماهای ناپایدار خبر داد و محتوای آن به بانک‌های داده‌ای منتقل شد که در طراحی‌های بعدی استفاده شدند.

میراث در عصر بدون‌خدمه و برنامه‌های نسل ششم

روش خلبان در زمین و کابین مجازی که X-36 استفاده کرد الگویی را نشان داد که امروز در پروژه‌های انسان-و-پهپاد همیاری دیده می‌شود. همچنین داده‌ها و اعتماد به نفس حاصل از X-36 در طراحی‌های بعدی آمریکا برای سامانه‌های بی‌دم و کنترل‌های بردار رانش تاثیرگذار بوده است و پرونده آن در موزه‌های Wright-Patterson و Edwards قابل بازدید است.

کمبود آهن می‌تواند کودک را بدخلق کند؛ این نشانه‌ها را جدی بگیرید

بیشتر بخوانید:

موج جدید خرید جنگنده‌های اروپایی؛ چرا کشورها به جای F-35 سراغ یوروفایتر تایفون می‌روند؟

تماشاخانه

لرزه در راه است ؛ اصفهان دارد از دست می‌رود؟

چرا «۷» عدد مقدس شد؟ «خونیرث» یکی از هفت‌ها که حالا برای ایرانی‌ها حسرت است

فیلم های دیگر