گریه ای دارم که خواهد شد در این ایام، یم 

نسرین ضمیری - مصیبت هایی که در یک سال اخیر بر ما گذشته "ورای حد تقریر است"، نه اینکه این سرزمین مصیبت کم داشته؛ نه، توالی رویدادها چنان بوده که فرصت کافی برای بازیابی و بازتوانی و ترمیم خود یا به اصطلاح "ریکاوری" را از ما می‌گرفته.

مدت ها بود دلم گریه کردن می خواست از آن گریه های هق هق از ته دل که تمام غم ها و غصه ها را به قول مولانا  "دل و جان به آب حکمت، ز غبارها بشوید". تمام این مدت به خودم وعده محرم را می‌دادم. محرم به خصوص ده روز اول آن با برپا شدن مجالس سوگواری برای امام حسین(ع) فرصت خوبی برای گریستن است.

این که می گویند گریه های مراسم سوگواری امام حسین(ع) برای خودت هست، هم درست است و هم نادرست. برای خودت هست به این خاطر که به عنوان یک انسان اندوه ها و غم های خودت را داری، برای امام حسین است چون با یادآوری مصیبت هایی که بر او و خانواده‌اش گذشته مقایسه می کنی و آن ها را چنان بزرگ می بینی و اشک می ریزی که غم های خودت هم "مستحیل" می شوند.

شرکت در مجالس "سوگواری زنانه عربی" را دوست دارم، آنجا که "مقتل" می‌خوانند و خبری از روایت های نادرست و غیر واقعی از حادثه عاشورا نیست. مادرم با زبان عربی آشنا بود و اولین بار او مرا با مقتل خوانی آشنا کرد و متن ها را برایم ترجمه می کرد. مقتل یعنی بازگویی و شرح رویدادهایی که در کربلا گذشت و چگونگی به شهادت رساندن حسین و یارانش را بیان می کند.

مجالس سوگواری زنانه عربی به گونه‌ای که در شهرهای جنوبی خوزستان برپا می شود، مکانی است که در آن فقط زنان اجازه حضور دارند. و از دوربین و تصویربرداری و حتی ضبط صدا خبری نیست. سخنران زن است، مقتل خوان زن است، نوحه خوان زن است، اجرای تعزیه و شبیه خوانی با زنان است و... . هنگام مقتل خوانی و نوحه خوانی چراغ ها خاموش می شوند،

جز نور اندکی که به کتاب نوحه خوان می تابد. آن گاه که مقتل خوانی و نوحه خوانی به اوج خود می رسد زنان که بعضا داغدار هم هستند، حجاب از سر برمی‌دارند، گریبان خود را چاک می کنند، به سر و سینه می زنند و شیون و زاری می کنند. اوج مقتل شرح مصائبی است که بر "زینب" "ام البنین" "لیلا" و "رقیه" علیهما سلام رفته. می توان گفت نوعی "کاتارسیس" و تخلیه روانی صورت می گیرد.

بر اساس متون تاریخی مقتل، امام حسین (ع) و خانواده‌اش انسان هایی هستند همانند سایر انسان‌ها. عشق دارند، عاطفه دارند، غم و اندوه دارند، علاقه مادر و فرزندی و پدر و فرزندی دارند و همان گونه که خداوند در مورد پیامبرانش در قرآن فرموده "ما هذا الا بشرا مثلکم" هستند و به همین دلیل به راحتی می توان با آنان "همذات پنداری" نمود.

سوگواری در مراسم عزای امام حسین یکی از دلایل تاب آوری ما در برابر مصیبت ها بوده و هست، به شرطی که آن را از محتوا تهی نکنیم. تاب‌آوری یعنی توانایی مواجه شدن با حوادث و بحران های ناخوشایند و ظرفیت تحمل و برگشت به شرایط قبل از حادثه.

* عنوان تیتر مصرعی از یک بیت شعر از بیدل دهلوی شاعر قرن دوازدهم است:
مژده ای لب تشنگان دشت بی آب جنون
گریه ای دارم که خواهد شد در این ایام، یم

** یم یعنی دریا

*** در سایر استان ها و اقوام ایرانی نیز زنان سوگواری های خاص خود را دارند.

سریال «اسپایدر - نوآر»؛ ادای دِینی عاشقانه به سینمای سیاه هالیوود

بیشتر بخوانید:

عاشورا ؛ حجت اشکار انتخاب در همه زمانها

تماشاخانه

فیرزوه یا «پیروزه ایرانی»، داستان سنگی که از بیش از ۵ هزار سال قبل تا امروز نماد سعادت و خوشبختی است

آمپول‌های لاغری به بحران چاقی پایان می‌دهند؟ یک متخصص توضیح می‌دهد / حقایقی که نمی‌دانید

فیلم های دیگر