راهنمای تشخیص جنگنده و بمب‏‌افکن‌ها از روی صدا

در طول روزهای اخیر و با شنیدن صداهای متفاوتی در آسمان که گهگاه منجر به انفجاری در دور یا نزدیک می‌شود، این سؤال برایمان پیش می‌آید که صدایی که شنیدیم، صدای موشک بود یا جنگنده و یا پهپاد؟ اگر جنگنده بود، کدام نوع از جنگنده بوده؛ در این شرایط احتمالاً شناخت الگوهای صوتی به شما در ارزیابی تهدید و مدیریت بحران در لحظه‌های سرنوشت‌ساز و حیاتی کمک می‌کند.

به گزارش خبرآنلاین، صدا در فضا به‌صورت موج‌های فشاری حرکت می‌کند و از طریق فشرده‌سازی و رقیق‌سازی مولکول‌های هوا در یک محیط الاستیک منتقل می‌شود. در شرایط جنگی، اتمسفر زمین نه‌تنها حامل پیام‌های خطر، بلکه دارای فیلتری است که بسته به شرایط محیطی، ماهیت صدا را تغییر می‌دهد.

برای یک فرد عادی که در منطقه جنگی حضور دارد، توانایی تشخیص تفاوت صدای یک جنگنده تک‌موتوره با صدای یک بمب‌افکن استراتژیک با هشت موتور می‌تواند مهم و سرنوشت‌ساز باشد.

از همین رو قصد داریم تا در این مقاله به بررسی تخصصی ویژگی‌های صوتی پرنده‌های جنگی و تسلیحات مورد استفاده در نبردهای مدرن بپردازیم تا بتوان از این دانش عمومی به‌عنوان ابزاری برای بقای روانی و فیزیکی در این شرایط سخت استفاده کرد.

صدای جنگنده در تابستان و زمستان متفاوت به گوش می‌رسد

برای آنکه بتوان تفاوت صدای هواپیماهای مختلف را تشخیص داد، باید قبل از هر چیز با مکانیسم تولید صدا در موتورهای جت آشنا شد.

صدای غالب در اکثر پرنده‌های نظامی ناشی از بُرش باد است؛ پدیده‌ای که در آن گازهای داغی که با سرعتی بالا از اگزوز خارج می‌شوند، با هوای ساکن اطراف برخورد می‌کنند. این اصطکاک شدید باعث ایجاد صدای خشنی می‌شود که همین صدا از ویژگی‌های بارز جنگنده‌های مافوق صوت است.

اما موتورهای نظامی برخلاف موتورهای غیرنظامی، با هدف دستیابی به حداکثر رانش در کوچک‌ترین ابعاد طراحی می‌شوند و این اتفاق منجر به استفاده از موتورهایی با نسبت کنارگذر پایین شده است. در این نوع طراحی، حجم کمتری از هوای سرد از اطراف هسته موتور عبور می‌کند تا صدا را خفه کند؛ نتیجه این نوع طراحی، تولید صدایی بسیار تیزتر و نفوذکننده تر نسبت به هواپیماهای مسافربری است.

البته سرعت انتشار این صداها در هوا به متغیرهای فیزیکی متعددی وابسته است که مهم‌ترین آن‌ها دمای محیط است. در معادله محاسبه سرعت صوت، فاکتورهایی مثل نسبت گرمای ویژه، ثابت گازها و دمای مطلق محیط در نظر گرفته می‌شود؛ بدین ترتیب که در یک روز گرم تابستانی، اگرچه صدا سریع‌تر حرکت می‌کند ولی به دلیل کاهش چگالی هوا، ممکن است زودتر از بین رفته و مستهلک شود.

از سوی دیگر پدیده وارونگی دما در شب‌های صاف باعث می‌شود تا امواج صوتی به‌جای انتشار در جو، به سمت زمین خم‌شده و صدای هواپیماها از فواصل بسیار دورتر با وضوحی غیرعادی شنیده شود.

مقایسه صدای جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌ها

با کمی دقت و توجه می‌توان از شدت صدا و نوع صدای پرنده‌های جنگی، نوع آن را تشخیص داد:

• جنگنده‌های F-۱۵ و F-۱۶: جنگنده‌های نسل چهارم ازجمله F-۱۵ و F-۱۶ ازنظر صوتی به‌عنوان پرنده‌های تیز شناخته می‌شوند؛ F-۱۶ با داشتن یک موتور با قطر دهانه خروجی نسبتاً کوچک، فرکانس‌های بالاتری تولید می‌کند که در فواصل نزدیک به‌صورت یک سوت نفوذکننده شنیده می‌شود. اما F-۱۵ با دو موتور مشابه، تداخلی در امواج صوتی ایجاد می‌کند که منجر به یک غرش حجیم‌تر می‌شود. قدرت رانش موتور هرکدام از این جنگنده‌ها ۲۳.۷۷۰ پوند است و سطح صدای تقریبی جنگنده اف پانزده ، ۹۱ دسی‌بل است که صدایی شبیه غرش دوگانه و لرزش کم فرکانس ایجاد می‌کند.

اما سطح صدای تقریبی جنگنده اف شانزده ، ۹۰ تا ۹۷ دسی‌بل است که صدایی شبیه سوت تیز و صدای پاره شدن پارچه دارد. برای آنکه بتوانید دقیق‌تر تصور کنید، صدای موتورسیکلت یا سشوار، حدود ۹۰ دسی‌بل است و صدای کنسرت موسیقی راک ۱۱۰ دسی‌بل.

• جنگنده F-۳۵: در مورد جنگنده F-۳۵ اوضاع متفاوت است: صدای این جنگنده با موتوری با رانش ۴۰ هزار پوند، به‌مراتب بلندتر است و طبق گزارش‌ها، در هنگام نشست‌وبرخاست حدود ۱۵ تا ۲۵ دسی‌بل صدای بیشتری نسبت به F-۱۶ تولید می‌کند. ازآنجاکه هر ۱۰ دسی‌بل افزایش، شدت صدای درک شده توسط گوش انسان را دو برابر می‌کند، صدای F-۳۵ برای یک ناظر روی زمین تقریباً ۲ تا ۴ برابر بلندتر از F-۱۶ احساس می‌شود. صدای این جنگنده برخلاف سوت‌های فرکانس بالای جنگنده‌های قدیمی، بیشتر به یک رعدوبرق مداوم شباهت دارد که لرزش‌های فیزیکی شدیدی در سازه‌های ساختمانی ایجاد می‌کند و صدایش تقریباً بین ۱۰۵ تا ۱۲۱ دسی‌بل است.

• بمب‌افکن B-۵۲: تشخیص بمب‌افکن‌های استراتژیک از روی صدا به دلیل تفاوت فاحش در طراحی‌شان به‌مراتب راحت‌تر از جنگنده‌هاست. B-۵۲ با هشت موتور توربوجت و با رانش ۱۷ هزار پوند، صدایی به‌شدت فلزی و سوت مکانیکی ممتد و ارتعاش سنگینی تولید می‌کند که ناشی از چرخش تیغه‌های فن با سرعت حدود ۵۲۰۰ دور در دقیقه با فرکانسی در حدود ۲ کیلوهرتز است. به گفته ناظران عینی، بعد از عبور یک B-۵۲، سکوت عجیب و سنگینی حکم‌فرما می‌شود که ناشی از اشباع موقت گیرنده‌های شنوایی به دلیل شدت بالای صداست.

• بمب‌افکن B-۲: با در نظر داشتن اینکه B-۲ Spirit برای پنهان‌کاری کامل طراحی‌شده، اوضاع کاملاً متفاوت خواهد بود. پنهان‌کاری تنها محدود به رادار هواپیما نیست و شامل امضاهای حرارتی و صوتی نیز می‌شود. در طراحی ویژه B-۲، موتورها در عمق بدنه هستند و خروجی اگزوز در سطح بالایی هواپیما قرار دارد. بدین ترتیب بدنه هواپیما مثل یک سد آکوستیک عمل کرده و بخش بزرگی از صدای موتور به سمت آسمان منعکس می‌شود. به همین دلیل، تا زمانی که B-۲ دقیقاً بالای سر ناظر نرسد، صدایش تقریباً غیرقابل‌شنیدن است.

اما صدایی که در لحظه عبور شنیده می‌شود، بیشتر شبیه به صدای وزش تند باد است تا صدای سنتی موتور جت؛ غرش اصلی اگزوزها بعد از عبور هواپیما و باز شدن زاویه دید اگزوزها به گوش می‌رسد. درعین‌حال B-۲ برخلاف بمب‌افکن B-۱B، از پرواز مافوق صوت پرهیز می‌کند تا موقعیتش فاش نشود.

توانایی تفکیک صداهای جنگی نه‌تنها یک دانش فنی، بلکه یک مهارت حیاتی برای کاهش استرس و افزایش ضریب ایمنی غیرنظامیان است. غرش سنگین و لرزاننده F-۳۵، سوت مکانیکی و هشت‌گانه B-۵۲ و سکوت مرموز B-۲ هرکدام داستانی از نوع تهدید و فاصله آن روایت می‌کنند.

منابع: safeskiescleanwaterwi، simpleflying، valp، eaglepubs

قتل زن جوان با سلاح کلاشینکف در تاکسی/ کشف جسد در چاه

بیشتر بخوانید:

گرانترین جنگنده‌ ها و بمب‌ افکن‌ های جهان که تاریخ مانند آنها را ندیده (+عکس)

تماشاخانه

باران آمد ، هشدار هم دادند ولی دوباره ایران غافلگیر شد / ببینید باران شنبه چه کرد

درباره پرویز ثابتی ، قصاب اداره سوم ساواک چه می‌دانیم ؟

فیلم های دیگر