راز مسیرهای زیرزمینی پایتخت

به گزارش همشهری آنلاین، تونل‌های زیرزمینی و دلیل اتصال آن‌ها به خانه‌ها و دربار، روایت پرماجرایی است که می‌توان از آن به‌عنوان رازهای معماری پایتخت نام برد. عبدالحسن میرعمادی، استاد معماری و عضو هیأت‌مدیره‌ انجمن مفاخر معماری ایران، که سال ۱۳۵۰ مسئولیت مرمت کاخ بادگیر و ساختمان اندرونی کاخ گلستان را بر عهده داشته است، می‌گوید: «تونل‌های زیرزمینی بی‌شماری در شهر تهران وجود دارد، به‌خصوص در محدوده‌ میدان توپخانه و در نزدیکی کاخ گلستان. این تونل‌ها ارتباط‌هایی با دربار برقرار می‌کردند.»

او درباره‌ تونل زیرزمینی دارالفنون به کاخ گلستان می‌گوید: «این تونل یقیناً برای ارتباط بین کاخ و دارالفنون ساخته نشده است، چون قبل از ساخت دارالفنون، ساختمان‌هایی که اغلب حرم‌خانه بودند، در این محدوده وجود داشت و این تونل‌ها مربوط به آن می‌شود. بسیاری از حرم‌خانه‌ها در قسمت شمال کاخ گلستان قرار داشت و تونل‌هایی در این محدوده دیده شده است که به اندرون راه داشته است. البته این تونل‌ها تنها مختص به این محدوده نبوده و در کل تهران، به‌خصوص در نزدیکی کاخ‌ها، این تونل‌ها بیشتر بود.»

میرعمادی درباره‌ کاربرد اصلی تونل‌های زیرزمینی می‌گوید: «تهران، قبل از این‌که پایتخت شود، قصبه‌ای در نزدیکی شهر ری بود؛ به‌گونه‌ای که محلی برای تبعید و یا انزوای مردان حکومتی نیز انتخاب می‌شد. بسیاری از این تونل‌ها کاربرد امنیتی داشت. اگر بر روی زمین اتفاقی می‌افتاد و ناامنی ایجاد می‌شد، می‌توانستند در این تونل‌ها امنیت داشته باشند و یا خود را به مکان‌های امن برسانند. در حقیقت، تونل‌های زیرزمینی تهران محل گریزی از یک محدوده به مکانی دیگر بود.»

درباره‌ تونل‌های زیرزمینی تهران روایت‌های متفاوتی وجود دارد: این‌که محلی برای رد و بدل کردن زندانی‌ها بود، یا محلی مخفی برای رفت‌وآمد شاهان قاجار در برهه‌ای که می‌خواستند به‌طور مخفیانه رفت‌وآمد کنند، و یا این‌که در گذشته این تونل‌ها به دلیل ترس تهرانی‌ها از راهزن‌ها، به‌عنوان محلی برای فرار و پنهان ماندن حفر شده‌اند.با این حال، رازهای تهران همچنان در زیرزمین‌هایش، در پیِ خانه‌ها و کاخ‌هایش جا خوش کرده و ماجراهای شنیدنی را در خود پنهان کرده است.