تاریخ:
نجات معجزه آسای یک زن آلمانی از آتش سوزی 
درس هفتاد و نه
هانا آرنت درباره "توتالیتاریسم و ابتذال شر" چه میگوید؟
آرنت میگوید: بزرگترین خطر حکومتهای توتالیتر این است که مردم را هم از یکدیگر و هم از فکر کردن دور میکنند. وقتی آدمها تنها میشوند و به هیچ چیز شک نمیکنند، بدون اندیشه فرمان میبرند.
عصر ایران - حتی تصورش هم دردناک است ولی تصور کنید در دنیایی زندگی میکنید که حقیقت دیگر مهم نیست. جایی که مردم، حتی بدون آنکه به آنها فشار بیاورند، از فکر کردن میترسند؛ جایی که زبان، فقط ابزاری برای تبلیغات میشود و آدمها کمکم از هم جدا میافتند. این دقیقاً همان چیزی است که هانا آرنت، فیلسوف بزرگ قرن بیستم، دربارهاش هشدار میداد: توتالیتاریسم.
آرنت در کتاب مشهورش "توتالیتاریسم" توضیح میدهد که توتالیتاریسم فقط یک دیکتاتوری خشن نیست؛ بلکه سیستمی است که سعی میکند همهی جنبههای زندگی مردم را کنترل کند: از شغل و رسانه تا حتی فکر و احساس.
آرنت میگوید: بزرگترین خطر حکومتهای توتالیتر این است که مردم را هم از یکدیگر و هم از فکر کردن دور میکنند. وقتی آدمها تنها میشوند و به هیچ چیز شک نمیکنند، وقتی بدون اندیشه فرمان میبرند، آن وقت است که حتی یک کارمند ساده هم میتواند شریک بزرگترین جنایتها شود.
او این موضوع را وقتی دریافت که در جریان دادگاه «آدولف آیشمان»-یکی از فرماندهان ارشد نازی در جنایت هولوکاست- شرکت کرد.
آدنت وقتی پا به دادگاه گذاشت، انتظار داشت با انسانی چهره ای خونخوار و هیولا که به راحتی آدم می کشت مواجه شود ولی در دادگاه یک انسان کاملا معمولی دید. او یک جنایتکار بالفطره نبود بلکه خودش قربانی توتالیتاریسم هیتلری بود و به عنوان یک کارمند مطیع، فقط دستورات را اجرا کرده بود. گو این که وقتی در چنان سیستمی انسان اندیشه و قدرت تردید خود را از دست می دهد، فرمانبرداری امری عادی می شود و فرقی نمی کند که فرمانبردار در یک مراسم شرکت کند و هورا بکشد یا آدم ها را زنده زنده در کوره بسوزاند؛ دستور، دستور است و مامور، معذور!
آرنت با دیدن آیشمن به این نتیجه رسید که شر همیشه از روی نفرت یا سادیسم بهوجود نمیآید. گاهی شر از آدمهای معمولی سر میزند؛ از کسانی که فقط کارشان را میکنند، دستور میگیرند و هیچوقت از خودشان نمیپرسند: «آیا کاری که میکنم درست است؟» ؛ او این پدیده را "ابتذال شر" نامید که محصول توتالیتاریسم است.
ابتذال شر یعنی اینکه شر میتواند پیشپاافتاده شود، معمولی شود، مثل یک وظیفه اداری یا یک امضای ساده. شر وقتی خطرناکتر میشود که دیگر حتی به چشم نمیآید، وقتی تبدیل میشود به بخشی از روزمرگی.
اما آرنت فقط ار درد سخن نمی گوید بلکه با نگرانی و البته امید می کوشد دریجه ای به سوی درمان نیز بگشاید. او میگوید اگر میخواهیم جلوی توتالیتاریسم و ابتذال شر را بگیریم، باید از خودمان شروع کنیم:
– جرئت کنیم که فکر کنیم،
– سؤال بپرسیم،
– اعتراض کنیم،
– و مهمتر از همه، مسئولیت رفتارهایمان را بپذیریم.
شاید یکی از انسانیترین جملههای آرنت این باشد:
«فقط زمانی میتوانیم آزاد باشیم که تواناییِ فکر کردن داشته باشیم.»
و این یعنی حتی در تاریکترین شب ها، هنوز یک شمع کوچک در دست ماست.
لینک کوتاه: کپی لینک
ناشناس
۱۷:۴۷ - ۱۴۰۴/۰۲/۱۶
پاسخ
عالی بود . ممنون
کشورهایی که بیشترین سرانه ذخایر آب شیرین در دسترس را در سال ۲۰۲۶ دارند (+ اینفوگرافیک) مریم معصومی : سوال خصوصی مهران مدیری ۳۰ روز به گریه ام انداخت ادامه تظاهرات اسرائیلی ها علیه نتانیاهو سقاب اصفهانی: بنزین در ایران به نوعی لنگر اسمی تورم تبدیل شده محسن امیریوسفی: فیلمهای زیرزمینی قسمتی مهم از سینمای امروز ایران است [آیتالله دکتر سیدمصطفی محقق داماد] بازاندیشی در یک سخن رکورد تاریخی طلا تکرار میشود؟ نشانههای تازه از ادامه رشد قیمت رامین رضاییان تا پرسپولیس فقط یک قدم فاصله داشت؛ چرا توافق نشد؟ ادارات خوزستان دوشنبه دورکار شدند؛ گرمای هوا دلیل تغییر فعالیتها سهمیه بنزین به خانوار میرسد؛ حتی بدون خودرو ماهانه ۳۰ لیتر قطر اسارت خلبانان ایرانی را تکذیب کرد مدیرکل سیاسی استانداری تهران: برای برگزاری انتخابات شوراها، منتظر اعلام پایان جنگ از سوی شعام هستیم ژوائو فلیکس بهترین بازیکن فصل لیگ روشن عربستان شد؛ بالاتر از رونالدو واکنش پرسپولیس به مصدومیتها و چمن بلند دیدار با شمسآذر سقوط از دندان اژدها در ارتفاع ۴۴۰۰ متری؛ کوهنورد همدانی زنده ماند