فیلم بیشتر »»
کد خبر ۱۰۳۷۳۱۶
تاریخ انتشار: ۰۴:۳۰ - ۲۶-۱۱-۱۴۰۳
کد ۱۰۳۷۳۱۶
انتشار: ۰۴:۳۰ - ۲۶-۱۱-۱۴۰۳

آثار گمشدۀ «ریاضیدان بزرگ» در بین متون دورۀ اسلامی کشف شد(+عکس)

آثار گمشدۀ «ریاضیدان بزرگ» در بین متون دورۀ اسلامی کشف شد(+عکس)
وقتی صحبت از ثبت تاریخ می‌شود، کشفیات به دو روش عمده انجام می‌شوند: یا نتیجه سال‌ها تلاش دقیق و مداوم است یا تصادفی در کشوهایی پیدا می‌شوند که سال‌ها گرد و غبار روی آن‌ها نشسته است.

کشف جدید دو رساله علمی از آپولونیوس، ریاضیدان یونانی معروف به «ریاضیدان بزرگ» جزو کشف‌های تصادفی و شگفت‌انگیز است. این کتاب‌ها که در قرن ۱۷ به دانشگاه لایدن به عنوان بخشی از مجموعه‌ی گسترده‌ای حاوی حدود ۲۰۰ نسخه خطی عربی آورده شده بودند، از آن زمان در صندوق‌ها و قفل‌های بسته نگهداری شده‌اند و در طول این مدت به عنوان آثار گمشده در تاریخ شناخته می‌شدند. 

به گزارش فرادید، «مخروطی‌های آپولونیوس» (حدود ۲۰۰ پیش از میلاد) یکی از عمیق‌ترین آثار ریاضیات یونان باستان بود. این اثر به نظریه بیضی‌ها، سهمی‌ها و هذلولی‌ها می‌پردازد؛ منحنی‌هایی که می‌توانید آن‌ها را زمانی که یک چراغ قوه را به دیوار می‌تابانید، تماشا کنید. 

این یک اثر مهم تاریخی است که آن را به عنوان نخستین معرفی این مفاهیم به دنیای ریاضیات می‌شناسند، اما تا همین اواخر فقط چهار جلد اول از هشت جلد این اثر به عنوان آثار باقی‌مانده شناخته می‌شدند. کشف دوباره دو بخش گمشده (کتاب‌های پنجم و هفتم) گواهی‌ست بر عظمت تاریخی دورانی که غربی‌ها اغلب آن را نادیده می‌گیرند: دوران طلایی اسلام. 

آثار گمشدۀ «ریاضیدان بزرگ» در بین متون دورۀ اسلامی کشف شد

نقشه رنگی اروپا که با دست نقاشی شده در «کتاب جهان‌نما» اثر کاتب جلبی، چاپ ابراهیم متفرقه، استانبول، ۱۱۴۵ هجری (۱۷۳۲ میلادی) 

مصطفی زهری، استاد تحلیل عددی و مدل‌سازی ریاضی دانشگاه شارجه درباره این کشف گفته: «نسخه‌های خطی عربی در کتابخانه‌های غربی مانند کتابخانه دانشگاه لایدن، سوابق ارزشمندی از دستاوردهای فکری تمدن اسلامی به ویژه در ریاضیات و هندسه هستند.» 

«علاوه بر دانشگاه لایدن، مؤسسات غربی مانند کتابخانه بریتانیا و کتابخانه ملی فرانسه، هزاران نسخه خطی عربی، فارسی و عثمانی در خود دارند که شامل رسالات هندسی نادر می‌شود. این مجموعه‌ها پل‌هایی بین تحقیقات تاریخی و مدرن ایجاد می‌کنند.» 

آپولونیوس تنها دانشمند باستانی نیست که آثارش توسط سنت اسلامی قرون وسطی حفظ شده است. آدریل ترات، رئیس و استاد فلسفه در کالج واباش ایندیانا سال ۲۰۱۵ نوشت: «ما به طور کلی می‌پذیریم امروزه متون یونانی را داریم چون این متون در دست مسلمانان بودند.» 

«یونانیان باستان علم و ریاضیات را از بابلی‌ها و مصری‌ها قرض گرفته بودند. این دانش از طریق یونانیان به مسلمانان منتقل شد و سپس دوباره به اروپایی‌ها رسید. این قضیه فقط در علم صادق نیست، بلکه در آثار کلاسیک و فلسفه نیز صادق است.» 

شاید عجیب باشد که نسخه‌های خطی عربی بجامانده، حتی در نهادهایی که آن‌ها را نگهداری کردند، کم مطالعه می‌شوند. بخشی از آن به دلیل کمبود دانش پیش‌زمینه است، چون تحلیل مناسب این آثار نه تنها به تسلط بر زبان‌های قرون وسطی مانند عربی، فارسی یا ترکی نیاز دارد، بلکه مستلزم درک دقیق هر دو سنت متنی و علمی است که در خود دارند.

آثار گمشدۀ «ریاضیدان بزرگ» در بین متون دورۀ اسلامی کشف شد

سه ماهی مرکب و دیگر حیوانات دریایی و زمینی از نسخه خطی عربی کتاب گیاه‌شناسی دیوسکریدیس

با این حال، نسخه‌های خطی بازیابی‌شده گامی بزرگ در جهت درست هستند. آن‌ها نه تنها شامل آثار گمشده آپولونیوس، بلکه شامل رسالاتی در زمینه‌های زیست‌شناسی، نجوم، ریاضیات (از جمله یک دایره‌المعارف ریاضی عظیم به نام «کتاب کمالات» که بخشی از آن حفظ شده) و جغرافیا نیز می‌شوند. برخی از این متون ممکن است خیالی باشند، اما به طور کلی این‌ها سابقه ارزشمندی از توانمندی علمی خاورمیانه قرون وسطی هستند.

ارسال به دوستان
۱۵ عادت روزمره که نشان‌دهنده اضطراب زیاد شماست چرا اروپایی‌ها کولر ندارند؟ با این روش ساده در خانه پنیر خوشمزه درست کنید آیا پدربزرگ شما هم نازی بود؟/ افشای حقایق تاریک اجداد آلمانی‌ها تنها با یک کلیک هفت دریاچه در سراسر جهان که به وسیلۀ «شهاب‌سنگ» به وجود آمده‌اند(+عکس) هیتلر برای سر این زن ۲ میلیون دلار جایزه گذاشته بود شهرهای مرموز جاده ابریشم پس از ۱۰۰۰ سال /کلان‌شهرهایی در ارتفاعی باورنکردنی ۷۲۰۰ پایی روزه‌داری آمریکایی‌ها برای استقلال از بریتانیا افسانه سحرخیزی به سبک بیل گیتس؛ راز موفقیت ۵ صبح بیدار شدن نیست! چگونه ممکن است بیابان‌ها در کنار اقیانوس‌ها تشکیل شوند؟ از کلئوپاترا تا خرم‌سلطان؛ ۱۰ ازدواج جنجالی که تاریخ اروپا را زیر و زبر کرد چرا جوراب فوتبالیست‌ها سوراخ است؟ هشدار یک متخصص به والدین: گاهی رفتارهای طبیعی سنین رشد، به اشتباه برچسب اختلال می‌خورند قیمه نجفی اصل ؛ نذری عرب‌ها در جنوب + دستور تهیه برای ۱۰۰ نفر نان سنگک از کجا آمده؟